Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PRAETERITUS

Gramatyka
  • Formypraeteritus, preteritus, praeteritum, praeterita
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -a, -um -i -orum
  • Część mowyprzymiotnikprzymiotnikrzeczownik
  • Rodzajnijakinijaki
Znaczenia
  • I.
    • 1. elapsus,decursus, effluxus.
      • a. gram.+ tempus de tempore coniugationis (quod est impf., perf., plperf.),vel de ipso verbo eiusdem formae.
      • b. iur.+ terminus qui e nova citatione successori datur, cum ad iudicium prius pars non venit
      • c.
        • α. + anni praeteriti qui anno superiore natus vel factus est
        • β. + pes pontis i.q. antiquus, qui olim fuit?
    • 2. qui ante aliquem fuit, praecedens.
    • 3.
      • a. praefatus
      • b. futurus?
  • II.
    • 1.
    • 2. ea qua antea facta sunt.

Pełne hasło

PRAETERITUS s. PRETERITUS, -a, -um
  • F.
  • Th. (s.v.
  • praetereo),
  • Bl.
  • S.
  • B.
I. adi.
1. de tempore et eis, quae in tempore fiunt: miniony, przeszły,zeszły,dawny; elapsus,decursus, effluxus.
Additur v. gr.
iam ( StPPP VI p 426, a. 1531 et saepius), nunc ( ib. IX p. 5, a. 1407 et saepius), retro ( JAC. PAR. RefEccl p. 14 ) ; item proxime i. q. ostatni, zeszły; novissimus (vulgo).
Praec.
a. gram. t.t. tempus et abs. : czas przeszły (ogólnie o łacińskich trzech czasach przeszłych), także czasownik w formie czasu przeszłego; de tempore coniugationis (quod est impf. , perf. , plperf.),vel de ipso verbo eiusdem formae.
b. iur. t.t. terminus tzw. rok przepełzły, tj. wyznaczony dodatkowo, gdy na poprzedni strona się nie stawiła; qui e nova citatione successori datur, cum ad iudicium prius pars non venit
AGZ XV p. 483 (a. 1476) : qui te concittat ad terminum p-um ... alias «kv rokowy przepelszlemu».
Cf. PRAETERLABOR II 2.
c. locut.
α. anni praeteriti zeszłoroczny, urodzony w zeszłym roku, pochodzący z zeszłego roku; qui anno superiore natus vel factus est
RachJag p. 7 (a. 1388) : duo vituli anni presentis et I vitulus p-i.
AGZ XIII p. 567 (a. 1468) : duo vituli alias «ialowantha» anni p-i.
AKapSąd III p. 167 (a. 1513) : II parnas lardi anni p-i.
β. pes pontis dawna podstawa mostu? i.q. antiquus, qui olim fuit?
DŁUG. LibBen II p. 23 : post ecclesiam s. Laurentii, incipiendo a pede pontis p-o et omisso lutifigulo omnes domus et omnes areae circum muros Casimirienses.
2. de hominibus, qui antea officio quodam functi sunt: poprzedni, były; qui ante aliquem fuit, praecedens.
3. singularia
a. wyżej wspomniany; praefatus
KsgMaz I p. 28 (a. 1403) : heredes p-i responderunt quod eqs.
b. przyszły? futurus?
RotKal p. 220 (a. 1414) : rotha, qua iurabunt testes ... in proxime p-is terminis generalibus.
II. subst.
1. praeteritum,, -i n. , cf. a.
2. pl. praeterita,, -orum n. sprawy przeszłe, minione, przeszłość; ea qua antea facta sunt.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)