- F.
- Th. (prem-),
- Bl.
- S.
- Dc. (prehe-),
- L.
- Ha.
- O.
- K.
I.
concr. sterczenie,
wystawanie; prominentia, eminentia
VITELO Opt. p. 181 : p-ae partium superficiei rei uisae fuerint paruae ualde.
Id. Persp. p. 168 : situs ... partium rei uisae adinuicem ... secundum p-am unius ipsarum super alteram et profundationem unius ipsarum sub altera comprehenditur.Cf. PRAEMINENTIA I.
II.
transl.
(abstr.
)
1.
godność (zwł. wysoka), dostojeństwo, (zaszczytne) stanowisko; dignitas,
eminentia, auctoritas, magnificentia
ArLit I p. 5 (a. 1421) : de p-a prepositi.
KodWp X p. 37 (a. 1436) : nonnullae personae, tam spirituales quam etiam seculares, diversorum statuum, dignitatum et p-arum.Ita saepius. Additur pontificalis ( StKapWł p. 1, a. 1500) ; cardinalatus ( KOMOR. p. 118 ) , palatinatus et castellanorum ( DECIUS p. 57). Glossa Pol.
GLcerv p. 532 : dignitas, qualitas vel p-a, quae inhaeret personae «dostoienstwo».
Praec.
α.
locut.
cuiuscumque praeeminentiae
sim.
KodWp I p. 418 (a. 1278) : si ... homo occisus ... inter terminos bonorum domus dicte inventus fuerit, cuiuscunque condicionis, etatis, p-e, gradus, status ... extiterit ... villas ... et incolas ipsarum ... a pena huiusmodi homicidii ... absolvimus.
KodMazNow II p. 198 (a. 1329) : nullus miles, cuiuscumque sit p-e, condicionis sive status ... occasione huius iudicii penam furti tollat.Ita vulgo. Cf. EMINENTIA et PRAEMINENTIA II.
β.
loco tituli honorifici
Ztschr. XVI p. 252 (a. 1282) : quapropter vestrae dominationis p-am devotis duxi precibus exorandam.
γ.
per abundantiam
dignitatis :
BreslUB p. 82 (a. 1310) : expedit cuilibet sub p-a dignitatis constituto ... oppressionibus pauperum largiter intendere.
2.
pierwszeństwo, wyższość, prym; ius praecedendi,
praerogativa
DŁUG. Hist. I p. 129 (= I p. 191 ed.nov.) : contentio inter illos fratres de principandi maioritate et p-a suboritur.
Ib. IV p. 548 : Russiae ... terrigenae ... regi... supplicant, quatenus illos iisdem iuribus, praerogativis et p-iis, quibus alii regnicolae Poloniae fruuntur ... donet.
BYSTRZ. Top. fol. v Ib : vix possit cognosci p-a vnius supra alterum in bonitate vel eligibilitate ... illud est preeligendum, ad quod sequitur maius bonum vel minus malum (cf. Th. X 2, 702,42 sqq. ).Ita saepius. Additur feudalis ( WAPOW. Chr. p. 21) ; sessionis ( ib. p. 64 ).
3.
doskonałość;
perfectio
HESSE Matth. II p. 178 : qui diabolus accessit temptare Christum, effigiem sumpsit humanam sub eo respectu p-ae, qua homo animalibus antefertur.
AMedi III p. 87 (saec. XV med.) : in Scriptura ... prima est veritas divinae p-ae.
DŁUG. Op. p. 26 : non tam pontificalis in eo reveritus status dignitatem, quantum religionis et vitae p-am.
4.
zaszczyt, wyróżnienie;
honor, decus, ornamentum
PommUrk I p. 113 (a. 1208) : nobilitate, opibus, p-iis insigne apud Pomeranos monasterium Belbargense.DŁUG. in
CatEpCr p. 191 : ecclesiam suam Cracouiensem honore, p-a rationalis, quod palium beati Petri vocatur ... insigniri ornarique obtinuit.Ita saepius.