- F
- Th
- S.
- Dc.
- B.
- A.
- H.
- N.
I.
majątek ziemski, nieruchomość,
zwł. folwark, posiadłość
dziedziczna; bona terrestria, praec. fundus, possessio
hereditaria.
Glossae
Pol.
AGZ IV p. 5 (a. 1357) : in p-o subclaustrali alias «na wzorze».
PP III p. 139 (a. 1446) : p-um wlgariter «folwerg».
KsgŁawWar p. 69 (a. 1454) : cum p-o alias «s pholwarkyem».Ita saepissime.
Syn. et
iuxta posita
allodium (
KodWp III
p. 510,
a. 1381
;
ib. V
p. 87, a.
1406
et saepius), curia (
DŁUG. LibBen I
p. 8
)
, grangia (
PommUrk III p. 60, a.
1289)
, possessio (
StSyn III
p. 48
;
ArPrawn I
p. 33, a.
1389)
;, sors (
KodMp II
p. 135, a.
1275
;
DokMp IV
p. 14, a.
1276)
, villa (
GLb
p. 81
)
.
Distinguitur
a. abbatiale (
KsgDoch
p. 369
)
, decanale (
DŁUG. LibBen I
p. 8
)
, episcopale (
OrdUst
p. 47, a.
1579
;
KodKrak
p. 3, a.
1257)
, militare (
DŁUG. LibBen II
p. 41
;
KsgDoch
p. 371
)
;, nobile (
ib.
p. 60
)
, regium (
ib.
p. 49
)
, subclaustrale (supra 37). b. amplum (
StPPP XII
p. 505, a.
1534)
, antiquum (
AKapSąd III
p. 86, a.
1502)
, desertum (
KsgDoch
p. 49
).
N.
purum ex (nova) radice
na
świeżo wykarczowanym
terenie; in terra novissime exstirpata
AKapSąd III p. 86 (a. 1502) : decime sunt de puro p-o ex radice fundato et extirpato.
Ib. p. 87 : de p-is ex nova radice in villa Zyelona locatis.Cf.
Locut.
verbales
per praedium habere (villam:
LibBenP
p. 128, a.
1510)
; post praedium conducere (decimas:
AKap Sąd III
p. 67, a.
1497)
, recipere (
ib.
p. 205, a.
1522)
; pro praedio colere (agros:
DokLub
p. 364,
a. 1477
;
AKapSąd III
p. 205, a.
1522)
; item pro praedio et cultura dare (
MIECH. Chr.
p. 180
)
.
Constr.
a.
abs.
b.
sq.
gen.
possessoris; item
gen.
mensurae
PommUB p. 398 (a. 1289) : damus ... libertatem ... ducentorum mansorum p-um siue grangiam exstruendi.c. sq. cum :
AGZ XVIII p. 16 (a. 1469) : p-is alias «sz wolwarky» cum duobus acervis tritici.
Ib. XVI p. 168 (a. 1481) : p-um alias «folwark» cum molendinis et thabernis.
TArch p. 150 (a. 1489) : p-um cum uno ortulano.d. sq. de :
KodPol I p. 21 (a. 1212) : p-a de Slavosov.
KodKKr I p. 18 (a. 1224) : super p-o de Pelchisch.e. sq. extra :
GLcerv p. 737 : p-um extra vrbem.f. sq. in c. abl.
StPPP VIII p. 330 (a. 1389) : p-i Tur dicti in suburbio.
KsgPrzem I p. 77 (a. 1417) : allodium sive p-um in Peculicze.Ita saepius. g. sq. appellatione loci
KodMp I p. 9 (a. 1206) : super p-orum collatione Okalina et Goiczow.
CodSil(M) II p. 118 (a. 1213) : p-um meum quod dicitur Dobrech.Cf. et saepe. h. sq. adi. loci
CodSil(M) II p. 27 (a. 1208) : p-um Trebnicense.
II.
1.
stodoła, gumno wraz z zawartością; horreum, quo annona,
frumentum conditur
AGZ XI p. 239 (a. 1444) : veniens cum violencia in villam ... tritulavit sibi binum p-um vulgariter «gomno».
2.
ducale, regale
et
abs. : obora, zagrodzony teren dla koni i bydła,
zwł. gdzie przetrzymywano zajęty żywy inwentarz, stanowiący
przedmiot sporów; stabulum, locus circumsaeptus, quo pecora et equi,
praec. de quibus lis
erat, asservabantur
AGZ XVI p. 10 (a. 1463) : in p-um regale alias «do kroleuskey obory» misit pro securis ... cultris ... officialis vero p-ii recognovit, quod dicte res ... non sunt reposite in p-o, sed ... in eodem p-o alias «w oborze» dicte res sunt notificate.
Ib. infra in p-o regali secures ... non reposuit.
IurMas II p. 29 (a. 1476) : omnibus pecoribus et pecudibus in p-iis utriusque tenute nec non equireis pro nobis remanentibus.
Ib. p. 41 (a. 1482) : peccora sic vagabunda equosque et equas porrectas vel porrigendas in p-is nostris ducalibus et forestis ... seruare debent.
Ib. infra ab huiusmodi peccoribus vagabundis in p-um nostrum et forestam ... porrectis ... non plus forestalium vulgariter «obornego» recipient.Cf. sqq. et IV 297,10 sqq.
3.
gospodarstwo znajdujące
się poza wsią, ale do niej
należące; domus et praedia extra vicum sita, sed ad eum pertinentia
KodKWil p. 531 (a. 1498) : uxori meae ... super ... omnibus p-is meis alias «prisolki» trecentas sexagenas ... dono et inscribo.