Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PRAEDICATIO

Gramatyka
  • Formypraedicatio, predicacio, predicatio
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -onis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I.
    • A. Evangelii enuntiatio, fidei Christianae propagatio.
      • α. + Dominica evangelium a Christo enuntiatum
      • β. + (sacrae) Crucis expeditio fidei Christianae defendendae gratia suscepta
      • 2. + Th. sermonum kazanie; sermonis sacri pronuntiatio, homilia
    • B.
      • 1. enuntiatio publica
      • 2. actus proponendi causam iudicio iuris Teutonici
  • II. log.
    • 1. log. actus praedicandi propositione log.
    • 2. praedicati ratio

Pełne hasło

PRAEDICATIO s. PREDICACIO s. PREDICATIO, -onis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • Ha.
  • N.
  • L.
  • K.
  • O.
I.
A. głoszenie słowa Bożego, ewangelizacja; Evangelii enuntiatio, fidei Christianae propagatio.
Additur
Evangelii ( *Lites II p. 117, a. 1245) , vitae devotae ( CodSil X p. 140, a. 1341).
N.
α. Dominica nauczanie Chrystusa; evangelium a Christo enuntiatum
HESSE Matth. V p. 7 : qui loannes Baptista mortuus fuit anno penultimo p-is Dominicae.
β. (sacrae) Crucis podjęcie wyprawy krzyżowej, krucjata; expeditio fidei Christianae defendendae gratia suscepta
ArHist V p. 341 (a. fere 1450) : passagium et crucis p-o a Sede Apostolica contra hereticos suscepta.
*SSrSil IX p. 145 (a. 1465) : adversus eos hostes ... procedemus ... usque ad sacrae Crucis p-em.
N. locut.
praedicationis gladius ( VAdAnt p. 40, 5 : adversus ... idolatras gladium p-is acuens et aptans s. Adalbertus ), item sanctae praedicationis flumina ( MATTH. Prax. p. 117 ).
2. głoszenie kazań; kazanie; sermonis sacri pronuntiatio, homilia
VAdAnt p. 28, 6 : neglectis p-bus itur in omne nefas.
MARTIN. OP. Chr. p. 236 : vt ... Chrysostomus a sede sua ... pelleretur ab ... Eudoxia propter p-em, quam fecerat contra eam.
Ita saepissime. Cf. Th. X 2, 545, 57 sqq. Additur sermonum :
AKapSąd II p. 489 (a. 1431) : dominus officialis suspendit vicarium a p-e sermonum.
Iuncturae verbales
praedicationem facere (cf. supra 920,51 et StSyn IV p. 113 ), item praedicationis officium adimplere ( ArPrawn V p. 506, a. 1517) . Varia ad 1-2: additur verbi ( DŁUG. Hist. IV p. 184 , Dei vel divini : CodEp I 1, p. 58, a. 1423 et saepius). Indicatur ad quem a. sq. gen.
KodPol II p. 61 (a. 1258) : in ecclesia ... et conuocacione p-is populorum ... protestatus sum.
*Lites I p. 422 (a. 1310) : fratres ordinis Minorum ... p-i dictorum paganorum instantes.
b. sq. ad :
KodWp X p. 315 (a. 1443) : in p-bus ad populum.
DŁUG. LibBen I p. 261 : in vulgari Polonico ad plebes fiebat p-o.
c. sq. contra, cf. Indicatur quando sq. pro :
ARect II p. 49 (a. 1538) : onus huiusmodi p-is pro die Natalitatis Domini.
B.
1. publiczne oświadczenie; enuntiatio publica
MATTH. OpTheol p. 98 : plurime surgunt turbationes ... nedum ex privatis doctrinis et actionibus, sed etiam ex p-bus publicis, constitutionibus et iudiciis manifestis.
Cf. Th. X 2. 543, 75 sqq.
2. iur. tzw. lupr, wnoszenie skargi przed sądem prawa niemieckiego; actus proponendi causam iudicio iuris Teutonici
StPPP IX p. 66 (a. 1467) : pars aduersa … parens anteiudicium affectauit ab actore p-em alias «lupru».
Ib. infra actori ius decreuit p-em facere alias «lupru».
Cf. INSINUATIO supra V 713, 49 sqq.
II. log.
1. t.t. orzekanie; actus praedicandi propositione log.
MatFil II p.32 (a. 1413-4) : distinxit philosophus p-es affirmativas et negativas proprias singulis praedicamentis.
STOB. Praed. fol. la : pauca ... adieci de p-bus vltimate abstractorum.
Explicat
WROCŁ. Dial. fol. B Va : p-o est predicati de subiecto enuntiatio.
N. constr.
a. sq. gen. , cf.
AEG. Th. fol. E IVa : ipsum esse nec per se nec analogice patitur p-em substantie.
b . sq. de:
GŁOG. ExLog fol. T VIa : in qua propositione non est p-o unius de uno.
c. sq. in c. abl.
STOB. Praed. fol. la : de veritate ac falsitate p-um in abstractis.
Ib. fol. 2a : p-o in abstracto tunc est vera, quando eqs.
d. sq. per :
STOB. Praed. fol. 3b : in diuinis ... est vera p-o per identitatem.
Ib. fol. lb : p-es per se ... esse veras in abstracto.
e. sq. secundum :
BYSTRZ. AnalPr fol. d IIIb : p-o terminorum secundum superius et inferius non facit figuram syllogisticam.
Distinctiones notabiliores : absoluta ([opp.] relativa: WROCŁ. EpitConcl fol. e IIb) , accidentalis ( BYSTRZ. ParvLog fol. U Ib et saepius; opp. essentialis : HESSE Quaest. p. 122 et saepius; substantialis : WROCŁ. EpitConcl fol. t IIa ; ; quidditativa : HESSE Quaest. p. 122 ; GŁOG. Porph. fol. d VIIIb ;et saepius), actualis ( BYSTRZ. AnalPost fol. d ΙIIa) , affirmativa (opp. negativa, cf. et passim ), concretiva ( BYSTRZ. Top. fol. r IIa) , contingens ( WROCŁ. Dial. fol. B Vb) , denomina tiva ( HESSE Quaest. p. 352 : haec est p-o denominativa: homo est albus; BYSTRZ. Top. fol. r Ia et saepius;denominans id. Log. fol. l Ib) , directa (vel ordinata: BYSTRZ. AnalPost fol. e Ia ; ;opp. indirecta vel inordinata: GŁOG. Porph. fol. h Ib et saepius), disparata ( WROCŁ. Dial. fol. B Va) , exercita (in quid, opp. significata: BYSTRZ. Log. fol. e Ia) , formalis ( GŁOG. Anal. fol. HH Vb ; ;opp. fundamentalis: BYSTRZ. AnalPost fol. d IIIa et saepius; materialis id. Log. fol. z Va) , identica ( ib. fol. e IIIa et saepius, naturalis ( WROCŁ. Dial. fol. B Va) , realis ( BYSTRZ. Log. fol. e IIIa) , remota ( WROCŁ. Dial. fol. B Vb) , substantiva ( id. EpitConcl fol. e IIb) , univoca (opp. aequivoca: BYSTRZ. Log. fol. k VIIb) .
2. funkcja orzeczenia; praedicati ratio
GŁOG. ExLog fol. D IIIb : figura ... est ordinacio trium terminorum secundum debitam subiectionem et p-em (item WROCŁ. Dial. fol. E VIIIb).
BYSTRZ. AnalPost fol. i Ia : alia sunt extrema subiectionis et p-is.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)