Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PRAECIDO

Gramatyka
  • Formypraecido, precido
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere, -eidi, -cisum
Znaczenia
  • I. propr. abscidere, excidere, amputare, truncare (saepe membra corporis)
    • 1. + arboribus caedere, excidere
    • 2. + lapidibus caedere, dolare
    • 3. + prato metere, demetere
  • II. transl.
    • 1. amputare, separare, alienare.
    • 2. amputare, excludere, adimere, tollere.

Pełne hasło

PRAECIDO s. PRECIDO, -ere, -eidi, -cisum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • L.
  • A.
  • O.
I. propr. przycinać, ucinać, odcinać, obcinać; abscidere, excidere, amputare, truncare (saepe membra corporis).
Constr.
a. sq. dat. b. sq. abl. c. sq. ab. d. sq. de. e. sq. in c. acc.
DŁUG. Hist. IV p. 593 : caligae p-untur in longum, non solvuntur.
f. sq. in c. abl.
KodWp IX p. 85 (a. 1427) : equum ... cum una aure ... p-sa in fine.
g. sq. per :
WAPOW. Chr. p. 197 : legatorum naribus auribusque ... per contemptum p-sis.
h. sq. pro :
ArPrawn V p. 65 (a. 1454) : pro suo scelere nares sibi p-i debent.
Praec.
1. de arboribus wycinać, ścinać; caedere, excidere
EBO p. 68 : rusticus ... in silvam ad ligna p-nda ierat.
PommUrk VI p. 225 (a. 1324) : ad locum, ubi due magne quercus sunt p-se, quarum trunci adhuc apparent evidenter.
CodSil X p. 144 (a. 1342) : de silva et de rubetis suis p-sis ac p-ndis, exstirpatis et exstirpandis.
Ita saepius. Glossa Pol.
ArPrawn VIII p. 81 (a. 1399) : quercus p-bat, vel «porąbał».
2. de lapidibus ciosać; caedere, dolare
MARTIN. OP. Chr. p. 73 : vbi erat ciuitas in monte ex p-sis lapidibus sine calce.
3. de prato kosić; metere, demetere
Lites II p. 217 (a. 1312) : tenebantur agros colere, prata p-re, ligna conducere.
KodMp III p. 174 (a. 1364) : cum ... prata mea tondi siue p-i debeant.
II. meton. et transl.
1. odcinać, tj. oddzielać, odłączać; amputare, separare, alienare.
Praec. dicitur de excommunicatis et schismaticis, v. gr.
a communione fidelium ( DŁUG. Hist. I p. 366 =II p. 130 ed.nov.) , a (catholica, sancta sim.) Ecclesia ( Dogiel V p. 55, a. 1354 ; StPPP IV p. 75, a. 1423 et saepissime), ab unione (sanctae) Ecclesiae ( AGZ III p. 96, a. 1390 et saepius), ab unitate Ecclesiae ( CodSil V p. 145, a. 1340 et saepius; sponsae Christi: SCARB. Sap. I p. 388, 93), item de corpore Christi ( MATTH. Lect. II p. 31 ) ; eodem sensu per sententiam Ecclesiae ( NIC. BŁ. Serm. I p. 177 et II p. 248 ).
N. part. perf. de
diabolo odtrącony; repulsus
HESSE Matth. IV p. 276 : diabolus p-sus est et damnatus, ergo nullum commercium cum eo est habendum.
2. wycinać, tj. wykluczać, usuwać, znosić, odbierać (nadzieję); amputare, excludere, adimere, tollere.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)