Ogólne
Pełne hasło
Więcej

POTIOR

Gramatyka
  • Formypotior, pocior
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -iri, -itus sum
Znaczenia
  • I. propr. frui, uti, gaudere, perfrui aliqua re, habere, possidere aliquid.
  • II.
    • 1. conquirere, occupare, consequi, adipisci, obtinere.
    • 2. regnare, dominare.
  • III. + posse

Pełne hasło

POTIOR s. POCIOR, -iri, -itus sum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • A.
[formae act.
GŁOG. Alex. I fol. R VIIIa : potio, potivi, potitum.
ind. praes. pociunt:
DokMp VII p. 228 (a. 1427) : quo iure ... barones ... pociunt et gaudent
; cf. Th. X 2, 327,80-84. inf. praes. potire: IusMet p. 158 (a. 1474) : Blasius ... artificii praemio potire debet. MonStp p. 63 (a. 1572) : dicuntur ... potire ex eisdem iuribus
. part. perf. sensu pass. gerund. potiundus iam antiquitus occurrit.]
I. propr. cieszyć się, dysponować czymś, zażywać, dostępować czegoś, mieć coś; frui, uti, gaudere, perfrui aliqua re, habere, possidere aliquid.
Constr.
1. indicatur obi. a. sq. acc. b. sq. abl., praec. iure(-ibus), libertate, privilegiis, sim.
2. indicantur cetera a. sq. citra:
Tom. VII p. 123 (a. 1524) : quominus citra quodvis impedimentum ... p-remur.
b. sq. contra:
KodTyn p. 280 (a. 1434) : ne de eisdem statutis in iudicio vel extra iudicium quomodolibet pro se et contra ... ecclesiasticam libertatem p-entur.
c. sq. de:
KodWp I p. 194 (a. 1362) : villas ... libertate ... gaudere volumus et p-ri de nostra gracia speciali.
Cf. d. sq. ex:
Tom. VII p. 123 (a. 1524) : quominus ... ex ipso ducatu p-remur.
Cf. supra 851,50. e. sq. extra, cf. f. sq. in c. acc.
KodTyn p. 530 (a. 1487) : in quos iure impendendo p-untur.
g. sq. in c. abl.
KodWp II p. 46 (a. 1291) : iure ... quo cives ... Novi fori in suis legibus p-untur.
DokMp VI p. 397 (a. 1415) : omnibus in iuribus praedictis p-ri concedimus.
Ita saepius. h. sq. iuxta:
ArPrawn V p. 68 (a. 1454) : ut Judei p-antur iuribus iuxta constitutiones Warthenses
i. sq. per:
DŁUG. Hist. I p. 307 (= II p. 68 ed. nov.) : illicitum fore per saecularem manum gubernationem universalis Ecclesiae potiri.
I. sq. pro, cf.
Praec.
a. vita (vitalibus) żyć; vivere, vivum esse
KodKKr I p. 60 (a. 1255) : memoratus sanctus, dum adhuc ... uita p-retur presentj.
CodEp I p. 77 (a. 1455) : quam dudum vitalibus p-or, ubi et quantum mee sufficiunt vires.
b. vocabulo(-is), nominibus nazywać się, nosić nazwę; appellari, vocari
DokMp VI p. 17 (a. 1387) : ville ... quocumque vocabulo p-antur aut nomine censeantur.
Ib. p. 52 (a. 1388) : cum omnibus ... pertinenciis, quibuscumque nominibus p-antur.
KodKKr II p. 150 (a. 1390) : cum omnibus ... pertinencijs ... quibuscunque vocabulis p-antur.
Ita saepissime.
c. voto(-is), desideriis zostać zaspokojonym w czymś; satiari, expleri, contentum fieri.
Eodem sensu
cupidine (regni: DŁUG. Hist.II p. 374 ) , intentione ( ib. III p. 216= V p. 236 ed. nov.) .
II.
1. opanowywać, zdobywać coś, zawładnąć czymś, otrzymać coś, osiągnąć; conquirere, occupare, consequi, adipisci, obtinere.
Constr.
a. sq. acc. b. sq. abl.
2. władać, panować; regnare, dominare.
Constr.
a. abs. b. sq. gen. , praec. dicitur rerum. c. sq. abl.
III. confunditur c. voce posse :
DokMp VI p. 63 (a. 1389) : ad quod forum ... vendentes licite venire p-untur cum rebus et mercibus.
CodVit p. 864 (a. 1429) : contra quem ... rex Polonie cum suis regnicolis asseritur dicere, scribere et, quantum p-itur, operari.
RHer III p. 26 (a. 1432) : Spak ... debet se educere ... post patrem duos seniores ... quos p-itur habere et praevalere.
KodKWil p. 611 (a. 1501) : vespere in summis festivitatibus ... peragantur ... et pro devocione quantum frequentius p-itur.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)