Ogólne
Pełne hasło
Więcej

POTENTER

Gramatyka
  • Formypotenter
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana
  • Część mowyprzysłówek
Znaczenia
  • I.
    • 1. fortiter, vehementer, valide, firme.
    • 2. solide, efficaciter.
    • 3. vi, manu armata
    • 4. arroganter
  • II. iur.
    • 1. + ita (tam) potenter sicut et solus (ipsemet) legitime
    • 2. + potenter mittere super aliquem (ad manus alicuius) mocno puścić komuś (w ręce) causam arbitris diiudicandam committere (cf. supra VI 385, 33 sqq.

Pełne hasło

POTENTER adv.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • B.
  • A.
  • O.
I.
1. silnie, mocno, potężnie; fortiter, vehementer, valide, firme.
2. mocno, pewnie, skutecznie; solide, efficaciter.
Praec. in locut.
ad aliquid faciendum se potenter accingere (e Vlg. Ps. 44,4)
* KodWp I p. 160 (a. 1236) : ut ipsi Poloni ... se ... p-r accingant .... ad ampliandam gloriam Crucifixi.
* KodKKr I p. 36 (a. 1247) : ut ad resistendum prefatis hostibus ... p-r et uiriliter se accingant.
3. siłą, przemocą, zbrojnie; vi, manu armata
ChrMP p. 89 : Cunradus ... cum suis Mazouiensibus iterum terram Sandomiriensem p-r intravit.
Lites I p. 25 (a. 1320) : nocturno tempore intraverunt furtim et p-r in civitatem.
Ita saepe.
4. bezczelnie; arroganter
AGZ XVI p. 346 (a. 1503) : michi terminum noluerunt admittere ... violenter et p-r alias «wpornye».
Cf. Th. X 2, 288, 84 sqq.
II. iur.
1. prawomocnie; legitime
KsgMaz III p. 38 (a. 1434) : extunc ipse Petrus nomine sue uxoris ipsa bona defendere valebit p-r.
Ib. p. 48 (a. 1434) : si non liberaverit, extunc prefati consules ipsum ... et sua bona ... recipient p-r.
Ib. p. 138 (a. 1435) : in absencia vero Preczslai Iohannes ... respondere p-r potest.
Ita saepius, etiam in locut. ita (tam) potenter sicut et solus (ipsemet) :
StPPP VIII p. 15 (a. 1418) : vxor Nicolai ... ordinauit Nicolaum ... procuratorem in causa, quam habet ... pro patrimonio suo, lucrari et perdi tam p-r sicut et sola.
AGZ XI p. 52 (a. 1430) : Petrus ... comisit ... patri suo omnes causas, quod ita p-r potest et debet facere in causa sua sicut ipsemet per se faceret.
Ib. p. 268 (a. 1446) : iudex ... dedit michi potestatem iudicandi, quod ita p-r deberem iudicare, sicuti ipsemet iudicaret.
Huc quoque pertinere videtur:
ib. p. 380 (a. 1452) : eandem causam tractari ... Iohannes comisit et p-r fecit, si solusmet presens non interesset.
2. in locut. potenter mittere super aliquem (ad manus alicuius) e Pol. mocno puścić komuś (w ręce) oddać sprawę pod sąd rozjemczy; causam arbitris diiudicandam committere (cf. supra VI 385, 33 sqq.
KodWp VIII p. 40 (a. 1417) : venientes ... p-r miserunt super nos petentes ut ipsos uniremus.
Ib. infra
p. 41 : prout super unionem et emendam nostram cum dominis p-r pro ipsa scultetia venerant et miserant partibus ex utrisque.
RotKość p. 368 (a. 1420) : quelibet pars ... debet ... super istos p-r mittere qui eos debent concordare.
DecrICC I p. 85 (a. 1459) : si actor et reus dederunt p-r ad manus consulibus facere edictum etc.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)