- F.
- G.
- Bl.
- S.
- L.
- A.
- H.
PP III p. 28 (a. 1432) : non porrigauit bona ... tam mobilia quam immobilia.3. pl. con. perf. act. porregerint:
*KodKrak p. 524 (a. 1401) : ut ... manus ... porregerint adiutrices.]
I.
1
. (propr. et in imagine):wyciągać, rozciągać, rozkładać, rozpościerać, sięgać;
tendere, extendere, pandere.
N.
locut.
uterum
urodzić dziecko;
partum edere
DŁUG. Hist. I p. 387 (= II p. 151 ed.nov.): Iuditham ... tanto tempore uterum non p-isse.
Ib. II p. 483 (= IV p. 240 ed.nov.): magna spe ... Przemislaum de futura virili prole consorte ... sua ... p-nte in dies uterum, exultantem.Ita saepius.
2.
pass.
(interdum
refl. ) rozciągać się, rozpościerać się, leżeć; extendi, diffundi, patere, situm esse; part.
perf.
i.q. leżący, rozciągający się; patens, situs.
Π.
1.
podawać,wręczać, dawać, udzielać, przekazywać;
dare, tradere, praebere, offerre, committere.
Additur
hereditarie (
KodWp I
p. 166, a.
1236)
.
Praec.
a.
podawać komuś rękę; manus iungere.
N.
iuncturam
manu porrecta promittere (
CodSil II
p. 21,
a. 1296).
b.
podawać komuś coś do ręki;
aliquid alicui in
manus dare.
c.
wkładać;
immittere, imponere
GALL p. 22,11 : pollicem simul et indicem ori p-ns hamumque sputo ... liniens.
ŁASKI ComPriv fol. 207b : in bulliens caldar manum usque ad cubitum p-re.
d.
podawać komuś jedzenie (lekarstwo);
alicui cibum (medicinam) praebere,
ministrare.
Cf.
PORRECTIO
I A
N.
e.
iur.
przekazywać sądownie własność (zwł.
nieruchomości); bona (praec.
immobilia) alicui iure in possessionem tradere
KsgRachKr p. 192 (a. 1355) : domum suam ... discretis viris ... resingnavit et p-xit.
CodSil IV p. 27 (a. 1361) : vendidit et sponte p-ndo resignavit suum allodium.Ita vulgo. Glossa Pol.
KsgPrzem II p. 10 (a. 1446) : hortum ... p-xit alias «wszdal» ... Benedicto.
N.
se domum per gomphum
(e
Pol.
?)
przekazać własność domu razem ze wszystkimi
przynależnościami;
i.q. una cum omnibus rebus gompho
(i. clavo) affixis
(cf.
supra342,40
sqq.)
PP III p. 32 (a. 1433) : Johannes ... tenetur ... Petro X sexagenas ... exsoluere ... et in isto sibi invadiavit domum, quo si non exsolueret, extunc predictam domum debent se p-re per gunphum.
Syn.
et iuxta posita
ascribere (
CodSil
XIII
p. 6,
a. 1432)
, dare (
KsgMaz III
p. 119,
a. 1435
et saepius), descendere (
PP III
p. 154,
a.
1446)
, obligare (
StPPP
VIII
p. 876,
a. 1400)
, resignare
(
et saepisime),
vendere (
PP
I
p. 12,
a. 1429
et saepius).
Locut.
α.
manum (-us, dexteram)
podawać rękę, tj. udzielać
pomocy;
i.q. dare. i.
auxilium ferre.
Additur
adiutricem(-es) (
KodMp II
p. 162,
a. 1284
et saepissime; ad aliquid:
*KodKKr II
p. 96,
a. 1383
et saepius; de aliqua
re:
ib.
et saepius; pro aliqua re:
DokMp V
p. 21,
a. 1403
et saepius;
pietatis et auxilii:
KodWp VI
p. 428,
a. 1399)
;
item auxilii salutaris:
KodPol I
p. 72,
a. 1254)
, praesidii (
KodMp I
p. 81,
a. 1263).
β.
causam, rem
powierzyć komuś prowadzenie swojej sprawy
w sądzie,
udzielić pełnomocnictwa;
causam suamapud
iudicem agendam alicui committere
StPPP VIII p. 374 (a. 1394) : Vithoslawa ...p-xit suam rem ac causam domino Philipo.
KsgGrWp II p. 308 (a. 1399) : domina p-xerit causam suam Czaslaw (dat. ), si non fuerit sola constituta.
ZabDziej I p. 246 (a. 1538) : Anna ... p-xit rem suam procoratori.
γ.
expensas
i.q. ponosić; ferre
PomnLw II p. 50 (a. 1408) : 1/2 marca ... famulo pro expensis, que cum equis ibidem p-xit.
δ. herbam alicui, cf.
ε.
iuramentum
i.q. składać;
praestare
AGZ XIV p. 281 (a. 1449) : Hlebko p-xit domino Johanni iuramentum dicens eqs.
ζ.
privilegium
wystawić dokument;
i.q. publica auctoritate conscribere
KodMp II p. 127 (a. 1264) : datum in Ossiek ... per manus Twardoslai, subcancellarij curie nostre, per cuius manus priuilegium est p-tum.
η.
ramum
e
Pol.
wzdać rózgę
wręczyć gałązkę w sądzie jako potwierdzenie
przekazania
nieruchomości;
i.q. alicui apud iudicem tradere in signum bonorum
immobilium renuntiandorum
StPPP XI p. 77 (a. 1410) : Stanislaus ... ramum sibi Iohanni p-xit et resignavit Johanni.
Ib. infra Petrus ... post tantam solutionem ramum sibi Matheo p-xit et resignavit.
Ib. infra in wltima solucione debet sibi resignare et ramum p-re.Ita passim.
Inde
θ.
aliquid ramo (signo rami, sub
ramo)
przekazać własność podając
gałązkę; rem alicui possidendam tradere ramum
apud iudicem ei
dando
StPPP IX p. 142 (a. 1492) : ministerialis datus est ... ad intromittendum in ... scultetiam, que et ramo p-ta est.
AGZ XVI p. 418 (a. 1493) : civis ... laneos venditos ... secundum consuetudinem iuris signo rami viridi p-xit.
StPPP XI p. 97 (a. 1523) : receperunt totam solucionem pro taberna ... et p-xerunt sub ramo virido coram iudicio bannito.
ι.
se in gratiam et pietatem (e Pol. dać się na miłość) zdać się na czyjąś łaskę, prosić o miłosierdzie; se alicui in arbitratum dedere,misericordiam petere
StPPP II p. 620 (a. 1453) : se in manus ipsius regie maiestatis dederunt et p-xerunt in graciam et pietatem eius pro mille marcis vadij.
κ.
in pignore
et
abs.
: oddawaćw zastaw;
pignori dare,
obligare
IurMas II p. 8 (a. 1472) : pecora vagabunda et in pignoribus ad forestam p-ta et recepta.
Ib. p. 41 (a. 1482) : que peccora et equi vagabundi sic p-ti et dati ad predium vel forestam ducalem.Ita ib. saepius.
λ.
aliquem per manus (e
Pol.
wydać za rękę)
przekazać dłużnika w ręce wierzyciela; debitorem creditori praedem dare
StPPP II p. 283 (a. 1424) : Nicolaus ... seruum suum Zauissio ... per manum p-xit et statuit coram iudicio.
2.
kierować, zwracać, składać, zanosić, przedkładać;
ferre, offerre, fundere
KodWp Π p. 2 (a. 1288) : ut ... pro ipsis ... archiepiscopo ... nostras preces p-re ... dignaremur.
ArHist XII p. 281 (saec. XIV) : preces, quas pro fratre ... michi p-re curavistis.Ita vulgo.
Dicitur v. gr.
petitionem (
AGZ II
p. 26, a.
1386
et saepius), precem
(
et saepe),
supplicationem (
KodKKr II
p. 96, a.
1383
et saepe), sim. Simili
sensu
mala verba alicui :
StPPP VIII p. 208 (a. 1387) : terminus pro malis verbis ei p-tis.
PrPol p. 252 (a. 1389) : astitit ... termino ... pro ... acquisicione malorum verborum, quae p-xit suis fideiussoribus.Ita saepius.
Item
verba vilia :
StPPP VII p. 587 (a. 1420) : sibi p-xit verba uilia ex parte ipius patris et matris (i. patri et matri obtrectantia ).
Simili sensu intrans.
male :
TPaw III p. 163 (a. 1390) : p-bat male de matre.
3.
t.t. salis fodinarum: wyciągać sól z kopalni
przez szyb;
sal e fodina per puteum eruere
ŻupKr p. 558 : homines ... qui ob necessitatem advenientium mercatorum infra montes dimittuntur ad p-ndum sal.
Ib. p. 587 : tene ... quibus sal ... ad gasas ex salis fodina p-itur.Ita ib. saepius. Cf. PORRECTIO II 1 et PORRECTORIUS.
N.
simili sensu
aquam
salsam:
ib. p. 556 : «hutman» aqueus dicitur, quoniam circa aquam, que ad gasas p-itur, laborat.
Ib. p. 570 : cum ... aqua media p-itur, extrahuntur tres sichte ... cum vero aqua integra p-itur, extrahuntur 6 sichte.Ita ib. saepius.
3.
sensu parum perspicuo
a.
dzielić?
partiri?
StPPP VIII p. 756 (a. 1399) : villam ... Stanislao ... condescenderunt ... ita tamen, quod medietatem iuris patronatus ecclesie ... obtinent et ... Stanislaus aliam medietatem similiter habet p-re cum eisdem.
b.
poręczać?
fideiubere?
KsgGrWp II p. 294 (a. 1399) : Kobil debet ponere fidejussores ... qui sibi oves p-xerunt ex parte sculteti ... contra Katherinam ... in primis terminis regalibus.
Constr. ad I - II:
a.
abs.
b.
sq.
dat.
c.
sq.
abl.
d.
sq.
ab.
e.
sq.
ad.
f.
sq.
circa :
PommUrk II p. 304 (a. 1275) : termini circa litora maris salsi p-untur.
g.
sq.
coram :
KsgPrzem I p. 214 (a. 1432) : Desch coram iudicio bannito p-xit ortum Iurconi.
h.
sq.
cum, cf.
i.
sq.
de :
PommUrk I p. 420 (a. 1251) : de qua fago termini p-ti.
j.
sq.
ex, cf.
et 34.
k.
sq.
in
c.
acc.
vel abl.
l.
sq.
iuxta :
PommUrk I p. 419 (a. 1251) : p-tos terminos ... juxta sylvulam.
TArch p. 54 (a. 1409) : corulum iudicialem iuxta iuris formam ereximus et p-ximus parti.Ita saepius.
m.
sq.
ob,
cf.
n.
sq.
per :
VPriefl p. 46 : per eam paludem ponte p-to fanum ... adiri poterat.
PP III p. 100 (a. 1442) : ortus est sibi p-tus in iudicio bannito per vnum annum.
o.
sq.
post:
DŁUG. Clen. p. 76 : virginem ... habentem fascia frontem et caput ligatum, post tergum p-ta.
p.
sq.
prae :
DŁUG. Hist. I p. 410 (= II p. 176 ed.nov.): longissimas prae se p-ret umbras luna.
q.
sq.
pro:
CodPom I p. 876 (a. 1249) : potestatem ... inuestituram pro ... beneplacito p-ndi.
KodWp III p. 500 (a. 1380) : fidelibus confessis ... et eleemosynas pro fabrica ecclesie p-ntibus.
r.
sq.
sub :
PAUL. CR. p. 82, v.45 : tellus pluvium late p-ta sub austrum.
s.
sq.
super :
APozn II p. 93 (a. 1481) : de consensu, voluntate, sciencia et unanimi consilio ... super eo p-tis.
t.
sq.
supra :
DŁUG. Hist. IV p. 43 : imaginem agni, vexillum parvulum pede uno supra se p-ntem.
u.
sq.
sursum :
ŻupKr p. 620 : 10 ... porrectiones aque sursum p-te 12 denariis solvuntur.
x.
sq.
versus:
DŁUG. LibBen I p. 123 : agros versus villam Polukarczicze p-tos.
Ib. p. 604 : sylvestria dumosa ... versus Alpes ... p-ta.Ita saepius.