- F.
- G.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- K.
I.
adi.
A.
de rebus
1.
karny, karzący, wymierzający karę,
przewidujący zastosowanie
kary; ad poenam pertinens,
puniens.
Dicitur praec. de
monitorio
(
CodSil XV p. 219,
a. 1442
et saepissime), item de correctione (
AKapSąd III
p. 253, a.
1497)
, edicto (
DŁUG. Op.
p. 70
et saepius), mandato (
CulmUB
p. 867,
a. 1554),
statuto (
StSyn IV
p. 1 et saepius).
N.
eccl.
wymierzający pokutę kościelną;
paenitentiam dans
LAD. GIEL. Carm. p. 235, v. 128 : Astensis ... pro doctrina confessorum canones scripsit p-es, pauper rigmizat tales.
2.
karny, dotyczący kary pieniężnej, płacony tytułem grzywny;
ad poenam pecuniariam pertinens, pro multa solvendus.
Dicitur
v.
gr. de marca (
ArPrawn IV
p. 7
. saec. XIV med.),
pecunia (
CodEp I 2,
p. 213, a.
1461)
, sexagena (
ARect I
p. 770, a.
1532)
, solutione (
KodMp I
p. 110, a.
1277
et saepius;dicta «pocup»:
AGZ XIII
p. 61, a.
1438)
; sed etiam in
RachJag
de avena (
ib.
p. 15, a.
1389
et saepius), bove (
ib.
p. 81, a.
1388),
carnibus (
ib.
p. 82, a.
1388
et saepius),
pecore (
ib.
p. 40, a.
1390
et saepius),
pullo (
ib.
p. 9, a.
1389),
vitulo (
ib.
p. 35, a.
1389).
3.
zasługujący na karę, karygodny; poena dignus,
puniendus.
B.
de rebus
1.
bolesny, męczący, przykry, uciążliwy, dokuczliwy;
molestus, asper, gravis, onerosus, dolens.
N.
locus
de hac terra
DŁUG. Op. p. 292 : nec gemere vos convenit, sed mihi congaudere, quod ex loco p-i et saeculo nequam eripior.
2.
zgubny, szkodliwy;
nocivus, damnosus.
C.
de hominibus: zasługujący na karę, dłużny, winny, mający zapłacić karę
pieniężną; debens, obligatus, poenam pecuniariam soluturus
APozn I p. 75 (a. 1441) : racione pene X marcarum, in quibus p-is extiterat mense nostre.
ArLit I p. 109 (a. 1476) : quilibet racione cuiuscunque delicti et excessus p-is per praepositum ... pronuntiatur, poenam ... solvere sit astrictus.Ita saepius.
Constr.
a.
abs.
,
cf.
et
Concl. p. 64 (a. 1491) : p-es ...doctor Andreas et magister Michael pronuntiati sunt.Ita saepius. b. sq. in c. abl. cf. supra 46-7 et
StKapWł p. 38 (a. 1500) : decernentes ... presbyteros ... in repositione duorum grossorum ... p-es esse.
II.
subst.
1.
poenale,,
-is
n.
cierpienie, udręka;
dolor, afflictio, passio
MATTH. Rat. p. 48 : quantum est de natura et per se p-ia sint ad fugiendum et delectabilia ad appetendum.
NIC. BŁ. Serm. I p. 418 : qui Christus ... nos confortauit in p-bus et doloribus ac miserijs pro peccato susceptis.
2.
poenales,,
-ium
m.
kara pieniężna; multa
pecuniaria
KsgPozn p. 358 (a. 1493) : p-es: item I marcam recepit preconsul pro organista, item Groszfewrer cum Jacobo Pistore dederunt duas marcas etc.
Ib. p. 413 (a. 1496) : p-es primo 6 grossi, iterum 1 marca.Ita ib. saepius.