Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PLACEO

Gramatyka
  • Formyplaceo
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere, -ui, -itum
Znaczenia
  • I.
    • A. + placentem esse iucundum esse, satisfacere (alicui). Simili sensu
      • α. + morem gerere
      • β. refertur ad saporem
    • B. impers.
      • 1. + placitum est; videtur bonum esse videtur. Simili sensu
        • α.
        • β. + si placet; placeat
      • 2. sententia est, docetur, tenetur.
  • II. bonum iustumque arbitrari
    • α. + placebo cantare in omnibus assentiri
    • β. + anima tua placet tako mi twa dusza luba per animam iuro; cf. supraI 527, 41 sqq.

Pełne hasło

PLACEO, -ere, -ui, -itum
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • Ha.
  • N.
[3. sg. con. impf. act. placearet:
AKapSąd I p. 436 (a. 1459) : fecerunt inquisitionem ... an omnibus placearet vel non (sed typothetae mendum subesse videtur ).
3. pl. con. impf. act. placuerent:
AGZ XVII p. 434 (a. 1506) : si eis boves non placuerent ... sedecim marcas solvere ... tenebitur.
pass. sensu act.
KsgPrzem II p. 116 (a. 1451) : de omnibus bonis prout dominis placetur Agneti seruitrici ... dabunt.]
I.
A. podobać się, być miłym, zyskać uznanie; iucundum esse, satisfacere (alicui). Simili sensu placentem esse :
JAC. PAR. Tract. fol. b IIIa : alia sunt p-ntia ... super diuinam uoluntatem.
N.
sibi być z siebie zadowolonym; gloriari, efferri. Accedit a. abl. , v. gr. dotibus animi ( MPH II p. 178, saec. XIV in.) , b. constr. sq. in c. abl.
DŁUG. Hist. III p. 531 (= VI p. 231 ed.nov.) : neque Deo caeli ... in gemmarum et auri nitore sed in humilitatis mansuetudine p-re hominem.
HESSE Matth. II p. 159 : sicut pictor sibi p-et in sua pictura quam bene depinxit, sic pater in filio tamquam in sua imagine.
Praec.
α. dogadzać; morem gerere
JANKO p. 693 : dux ... ipsius uxoris in omnibus desideriis p-ns voluntati.
β. smakować; refertur ad saporem
RachJag p. 525 (a. 1418) : vas cervisie pro ... regina, quia sibi non p-uit de braxatorio regali.
Tom. X p. 425 (a. 1528) : que cervisia utinam p-eat sitque ei salutaris.
Item
RachBon II p. 91 .
B. impers. placet (alicui)
1. podoba się, uznaje się za dobre; bonum esse videtur. Simili sensu placitum est; item videtur :
IusMet p. 130 (a. 1393) : laboratores ... zupae montes salis intrare ... quando p-tum eis videbitur possint.
N. formulam
α. assentiendi placet.
β. benevolentiae capiendae si placet; simili sensu placeat :
PP II p. 103 (a. 1450) : p-eat igitur, petimus ... ambasiatoribus nostris fidem prebere indubiam.
2. postanawiam, polecam, zarządzam; sententia est, docetur, tenetur.
N. locut.
sicut (secundum quod) Domino (Deo) placuit zrządzeniem Bożym; Deo volente
KodMazNow II p. 286 (a. 1347) : patre nostro de huius saeculi incolatu sicut Domino p-uit, transeunte.
AKapSąd III p. 177 (a. 1513) : Iohannem ... secundum quod Deo p-uit obiisse.
N. constr. (ad A-B):
a. sq. (acc. ) c. inf. b. sq. ut. c. sq. quod :
MATTH. Dial. fol. XCVIIIa : p-et tibi quod cessem.
d. sq. quia:
ŹrWaw I p. 15 (a. 1459) : dominis ... p-uit quia ... Hincza ... habeat locum ad faciendum altare.
e. sq. quatenus:
*KodWp I p. 1 (saec. X ex.ex) : imperatori ... p-uit quatenus etc.
f. sq. gerundivo
ŹrWaw VI p. 76 (a. 1535) : p-uit dominis ad dominum Przeborowski literas scribendas.
II. uznawać za słuszne; bonum iustumque arbitrari
PommUrk II p. 55 (a. 1258) : singulis annis feni possunt metere quantum p-ent.
Glossa Pol.
GLcerv p. 679 : p-re est arbitrari secundum voluntatem ratione regulatam.
N. locut.
α. placebo cantare potakiwać; in omnibus assentiri
DŁUG. Op. p. 608 : si rex aliquos amoveret qui cantant p-bo, credo omnia alia faciliter fierent.
β. anima tua placet e Pol. tako mi twa dusza luba przysięgam na duszę; per animam iuro; cf. supraI 527, 41 sqq.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)