Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PETITIO

Gramatyka
  • Formypetitio, peticcio, peticio, petticio,
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -onis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I.
    • A.
      • 1. + ad actus petendi, rogatio.
      • 2. postulatio.
        • a. + ad (in) petitionem alicuius aliquo petente
        • b. litterae quibus quis aliquid ab altero petit
    • B. iur.
      • 1. iuris vindiciae
      • 2. iur. quaestio iur., accusatio (praec. conscripta)
      • 3. delicti paenitentia, placatio, reconciliatio
      • 4. multa satisfaciendi gratia solvi solita
  • II.
    • 1. tributum vel servitium, quod a domino feudali exigi solebat
    • 2. eccl. stipis eccl. coactio de stipe ipsa
  • III. log.
    • 1. quae ad scientiam postulantur
    • 2. + principii explicatur

Pełne hasło

PETITIO, -onis f. scr. peticcio,,peticio,,petticio
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • Ha.
  • N.
I.
A.
1. prośba, błaganie, życzenie; actus petendi, rogatio. Occ. constr. sq. ad :
KsgHenr p. 6 (saec. ΧΙII in.) : est nobis ad tue dignitatis magnificentiam quedam p-o, quam non libenter aperimus.
2. domaganie się, żądanie, upominanie się o coś; postulatio.
N. definitionem rhet.
StPPP X p. 41 : describitur ... p-o per Tullium sic: p-o est rerum impetrandarum postulatio, quia si postulamus, statim petimus (ib. infra distinguitur brevis et simplex, opp. longa).
Varia ad 1-2:
a. locut. adv. ad (in) petitionem alicuius na prośbę; aliquo petente ( KodMp I p. 1 . saec. ΧIIΙ ; CodVit p. 488, a. 1420 ;et passim; item ad instantiam(-as) petitionis: KodMazNow II p. 135, a. 1310-13 ; KodWp ΙII p. 79, a. 1357) ;; simili sensu ex (de) petitione ( *PommUrk I p. 70, a. 1182 ; Cod Sil(M) ΙII p. 111, a. 1225 et saepius), pro petitione ( KodMaz(K) p. 544, a. 1244) , ob amorem petitionis ( ArHist IV p. 370, a. 1299).
b. prośba, żądanie na piśmie; litterae quibus quis aliquid ab altero petit
*KodMp II p. 117 (a. 1262) : p-o uestra nobis exhibita continebat, quod etc.
MARTIN. OP. Marg. fol. O IVb : cassatur rescriptum, si non habet subscriptionem p-is.
DokMp VI p. 7 (a. 1386) : incolarum ... nuper p-o oblata continebat, quatenus etc.
Ita saepius.
Opp.
verbalis :
ZabDziej II p. 64 (a. 1482) : ob non responsionem p-i verbali.
B. iur.
1. roszczenia sądowe; iuris vindiciae
KodWp I p. 139 (a. 1234) : arbitri ... super ... p-e plurium expensarum occasione precedentium litium.
WŁODK. ScrSel III p. 34 : p-o ... restitutionis est favorabilis ex parte spoliati.
KsgPrzem I p. 144 (a. 1426) : fideiuberat pro Ianota ... quod nullum exinde haberet impedimentum a nullo homine et ab omni p-e intercedere.
N. locut.
de plus:
ZabDziej II p. 337 (a. 1486) : Nicolaus ... ad libellum ... Stanislai ... contradixit, petens eundem repelli auxilio tituli de plus p-bus.
2. skarga sądowa (zwł. złożona na piśmie), powództwo; quaestio iur. , accusatio (praec. conscripta).
Dicitur
prima et principalis ( Lites (Ch) I p. 54, a. 1320) ; summaria ( KodMp III p. 340, a. 1381 et saepius).
Syn.
libellus ( Lites (Ch) I p. 54, a. 1320 et saepius; cf. ).
Iuncturae verbales
petitionem (summariam) exhibere ( CulmUB p. 528, a. 1467) , monstrare (coram iudicio : ArPrawn V p. 153, saec. XV) , offerre ( DokKKr I p. 182, a. 1391 ; additur contra aliquem : StPPP VII p. 482, a. 1410) , transmittere ( DŁUG. Hist. IV p. 240 ). Indicatur obi. (ad A-B, 1-2) a. sq. gen. b. sq. pro :
CantMAe I nr. 8, v. lb (saec. XIV in.) : pro dono dando dant p-es.
c. sq. super :
*Lites I p. 449 (a. 1335) : quod de cetero inter ipsos super eisdem nulla p-o vel quaestio oriatur.
Ita saepius. d. sq. enunt. fin. StPPP XI p. 685 (a. 1444) .
3. przyznanie się do winy, przeproszenie; delicti paenitentia, placatio, reconciliatio
APozn II p. 316 (a. 1495) : nos iudices visa ipsorum humilima p-e et humiliacione, quam fecerunt coram nobis, prout ... recognoverunt se excessisse ... indulsimus.
ARect I p. 399 (a. 1495) : dominus rector... decreuit, ut Elisabeth in continenti p-e honesta dicto baccalario reconciliacionem faciat (cf. ib. supra baccalarius ... contra ... Elizabeth proposuit, quomodo eum infamauerat).
4. opłata sądowa pobierana tytułem odszkodowania; multa satisfaciendi gratia solvi solita
StPPP VI p. 503 (a. 1398) : sex grossos soluit camerariis, p-e placauit camerarios cum sex grossis.
Ib. p. 559 (a. 1398) : satisfecit iudicio p-e (cf. ib. supra Nicolaus ... penas iudicio XV et Wirchoslao XV).
Ib. p. 593 (a. 1398) : Barsy ... Miczconem ... pro capite per p-em euasit et satisfecit.
II.
1. rodzaj daniny lub służebności na rzecz pana feudalnego; tributum vel servitium, quod a domino feudali exigi solebat
CodSil(M) III p. 112 (a. 1225) : a collectis ... seu p-bus, que in quibusdam terris fiunt ... volumus, ut sint obligati immunes sepedicti coloni.
KodPol I p. 115 (a. 1284) : Henricus et sua posteritas ... nobis ... nullo ... sint obligati servicio ... nec cuiquam solucioni vel comuni p-i, que a mansis liberis exiguntur, subjacere ... teneantur.
Ita saepius.
Dicitur
petitionis solutio :
PommUrk III p. 34 (a. 1288) : addimus eisdem fratribus ...sagenas ... ad capiendos pisces ... liberas a solucione cuiuslibet p-is (v.l. pensionis).
Iuxta posita
collecta (cf. et saepius), exactio ( KodMp II p. 172 ) , honor ( DokKujDobrz p. 32, a. 1317 et saepius), ius ( ib. ), iuvamen ( KodPol II p. 203, a. 1315) , onus ( DokKujDobrz p. 32, a. 1317) , precaria ( PommUrk III p. 406, a. 1300) , servitium (cf. et saepius ), solutio (cf. et saepius), taxatio ( KodMp II p. 172 ) .
2. zbiórka na tacę (w kościele); stipis eccl. coactio
PommUrk V p. 130 (a. 1313) : de p-bus, que per tabulas deportatas ab ipsis consulibus ... fiunt in ecclesiis, et oblationibus seu elemosinis oblatis ad ymagines et ad truncos ... tollet medietatem plebanus.
AKapSąd III p. 337 (a. 1517) : cmethones tres de Chocholow debent absoluti esse a tabula seu p-e cum tabula.
Meton. dochód z tacy; de stipe ipsa
Ztschr. II p. 292 (a. 1499) : 2 marcas de p-bus sub sermonibus in ecclesia Alamanorum.
KsgDoch p. 465 : salariat ministrum tabule expensis et p-e.
Cf. PETITORIUM II PETITORIUS II.
III. log. t.t.
1. postulat, twierdzenie przyjęte jako podstawa przeprowadzanego dowodu; quae ad scientiam postulantur
VITELO Opt. p. 4 : p-es: petimus ... aequales angulos super idem constitutos aequalem continere distantiam aequalium linearum etc.
Ib. p. 61 : p-es: petimus autem haec ut per se sensui nota ... lucem compressam fortiorem esse luce disgregata etc.
GŁOG. Anal. fol. PP Ib : positio ... dividitur in diffinitionem, p-em et questionem.
Dicitur
logica:
BYSTRZ. ParvLog fol. y IVa : videtur ... quod illa p-o sit vulgaris et non logica.
Distinguitur possibilis (opp. impossibilis ib. ).
2. principii błędne koło, błąd w rozumowaniu polegający na użyciu przesłanki identycznej z wnioskiem lub znajdującej w nim uzasadnienie; explicatur
HESSE Quaest. p. 126 : idem assumitur ad probandum seipsum, ergo commititur p-o principii.
GŁOG. Anal. fol. EE IVb : p-o principii fit quando idem assumitur ad probandum seipsum vel eque notum vel etiam ignotius.
Ib. fol. EE VIb : si premisse essent eque note conclusioni vel ignotiores, esset p-o principii, ut patet primo Elencorum.
Ita saepius.
Distinguitur
statim et non statim :
BYSTRZ. AnalPr fol. n Vb : quedam est p-o principii statim, in qua idem secundum rem assumitur ad probandum seipsum ... p-o principii non statim ... est illa, que procedit ex ignotioribus ad probandum magis notum.
Porro distinguitur
ib. fol. n VIb : p-o principii non statim est duplex: quedam est secundum veritatem et est quando non demonstratur propositum ... alia est secundum opinionem et est quando ad aliud probandum assumitur propositio ignota.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)