Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PATROCINIUM

Gramatyka
  • Formypatrocinium
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ii
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I.
    • 1. auxilium, tuitio, defensio (hoc sensu saepius pl.)
      • α. subi.
      • β. obi.
      • γ. explic.
      • a. refertur ad intercessionem apud Deum
      • b. + causae refertur ad causam coram iudice dicendam.
    • 2. confirmatio, vis iure concessa
      • a. + scripti confirmationis litterae
      • b. + sigilli sigillum litteris confirmandis impressum
      • c. + testium testimonium
        • α. + patrocinium adhibere 6), afferre (ad aliquid apud aliquem conferre
        • β.
  • II. eccl.
    • 1. + ecclesiae tituli ecclesiae dies festus
    • 2. corporis sancti reliquiae
  • III. + patrimonii: confunditur c. voce

Pełne hasło

PATROCINIUM, -ii n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • N.
  • K. (pl.)
I.
1. opieka, oparcie, obrona; auxilium, tuitio, defensio (hoc sensu saepius pl. ). Glossa Pol.
GLcerv p. 668 : p-um id est tutela, «obrona».
Simili sensu per abundantiam patrocinii suffragium ( DŁUG. Hist. I p. 81 = I p. 140 ed.nov.).
Additur gen.
α. subi.
β. obi.
N.
sceleris i. q. excusatio
DŁUG. Op. p. 80 : plures causas ad sceleris p-um praetendens.
γ. explic. , v. gr. concordiae ( CodEp III p. 475, a. 1500) , libertatis ( PommUB p. 311, a. 1283).
N.
iustitiae wymiar sprawiedliwości; iurisdictio
ŁASKI ComPriv fol. 166a : contra suspectum Judei occisorem p-um iustitie adhibebimus.
CorpJP III p. 79 (a. 1508) : poenas et vadia exigendum decrevimus ... pro iuris ac iustitiae ministerio ac p-o.
Praec.
a. opieka nadprzyrodzona; refertur ad intercessionem apud Deum, v. gr. Sanctae Mariae ( KodWp I p. 15, a. 1138-1144 et saepius), ), sanctorum ( BRUNO Qfr p. 74 et saepius),item s. Ioannis ( KodWp III p. 221, a. 1363) , s. Sigismundi ( ArHist X p. 177, a. 1536).
b. causae et abs.: obrona w sądzie; refertur ad causam coram iudice dicendam. Glossae Pol.
GLcerv p. 741 : p-a quae praestant aduocati, «pomoc, rada, posłużenie».
2. potwierdzenie, zatwierdzenie, moc prawna; confirmatio, vis iure concessa
IurMas I p. 39 (a. 1382) : huius rei p-o sigillum nostrum presentibus est appensum.
CodSil II p. 48 (a. 1395) : privilegiumut innouacionis p-um assumeret ... innovari fecimus.
VL p. 300 (a. 1505) : maleficus praesentis ... statuti p-o capi... potest.
Praec. meton.
a. scripti sim.: dokument zatwierdzający; confirmationis litterae
DokLub p. 69 (a. 1206) : que donantur ... scripti p-o convenit roborari.
*KodMp II p. 19 (a. 1208) : libertates ... concessas ... uobis ... confirmamus et presentis scripti p-o communimus.
LhnUrk I p. 147 (a. 1337) : ea, que per nostram disponuntur magnificentiam ... decet ... scripturarum p-o solidari.
Simili sensu
privilegii ( PommUrk II p. 502, a. 1283 ; DŁUG. Hist. IV p. 393, diploma a. 1430 et saepius),item patrocinium nude positum
KodWp II p. 1 (a. 1288) : dedimus ... memorate ecclesie presentem paginam nostro p-o firmiter renovatam.
KodMp II p. 235 (a. 1317) : donaciones hereditatum ... per nostros predecessores celebratas ... presenti p-o confirmamus.
Ib. III p. 19 (a. 1336) : iura ... premissa ... presenti p-o innouantes.
b. sigilli pieczęć uwierzytelniająca; sigillum litteris confirmandis impressum
PommUrk II p. 592 (a. 1286) : munimentum ... desuper scribi fecimus sigilli nostri p-o vinciendo.
*Lites I p. 426 (a. 1311) : quod ... marchio Iohannes sui eciam sigilli p-o ... confirmabit.
PommUrk V p. 339 (a. 1317) : que a mortalibus geruntur ... oportet... instrumentis litterarum et sigillorum p-iis communiri.
c. testium zeznanie świadków; testimonium
CodVit p. 38 (a. 1395) : ut ... regum donaciones ... fidedignorum testium p-o et litterarum ministerio perhennentur.
Iuncturae verbales notabiliores (ad 1-2):
α. patrocinium adhibere (cf. supra 6), afferre (ad aliquid apud aliquem : DŁUG. Hist. V p. 204 ) , conferre ( KsgHenr p. 192, a. 1296) , interponere (pro aliquo: CodEp III p. 30, a. 1448 ; ib. p. 475, a. 1500) , praebere ( StPPP II p. 952, a. 1504) , praestare (contra aliquem: DyplMog p. 10, a. 1231 ; additur auxilio, consilio et favore: DokKujMaz p. 307, a. 1326) , suscipere ( HUSSOW. p. 5, a. 20) ; simili sensu patrocinio(-iis) adiuvare ( KodMaz(K) p. 478, a. 1240) , (com)munire ( *KodMaz(K) p. 75, a. 1155 et et 48 et saepius ), dotare ( PommUB p. 311, a. 1283) , respicere et tueri ( KodKrak p. 533, a. 1419).
β. patrocinio alicuius uti; simili sensu in patrocinio esse ( IANIC. p. 7, v. 749 ), item ad patrocinium se convertere ( MPH VI p. 511, saec. XV ex.) , in patrocinia transmigrare ( KADŁUB. p. 187) , ad patrocinia clamare (sanctorum: BRUNO Qfr p. 74 ) .
II. eccl.
1. ecclesiae święto patronalne kościoła; tituli ecclesiae dies festus
Visit. p. 224 (a. 1419) : in festis ... Inventionis et Exaltationis S. Crucis, quando est p-um eiusdem ecclesiae ... ad dictam ecclesiam ... accedant missas celebraturi mansionarii.
ŹrWaw V p. 178 (a. 1532) : hostia gradus ... ubi sancti Stanislai corpus tempore p-ii exponi solet.
2. relikwie świętego; corporis sancti reliquiae
HERBORD. p. 32 : dum ... cartulam p-orum legisset et in ara ecclesiolae multas ... sanctorum reliquias reconditas agnosceret.
Ib. p. 41 : scrinium, in quo erat p-um beati Blasii.
III. (singulare) spadek po ojcu? confunditur c. voce patrimonii:
AGZ XII p. 22 (a. 1437) : Czepko ... Zauissio ... debet pro tribus marcis p-ii.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)