Ogólne
Pełne hasło
Więcej

LUCTUS-1

Gramatyka
  • Formy, luctus
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -us
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajmęski
Znaczenia
  • I. propr. maeror, tristitia, dolor. Praec. żałoba obchodzona po zmarłym; modus et tempus statutum elugendi mortui
    • α.
    • β.
    • γ.
  • II. tristis casus (saec. XVI).

Pełne hasło

1. LUCTUS, -us m.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • NGl.
  • A.
I. propr. żal, rozpacz, smutek, żałoba; maeror, tristitia, dolor. Praec. żałoba obchodzona po zmarłym; modus et tempus statutum elugendi mortui (cf.
GLcerv p. 623 : l-us tempus est vnius anni «czas żałoby» et l-us non tam dolorem significat, quam ostentationem doloris, qui veste, habitu, vultuque proditur)
DŁUG. Hist. I p. 136 (= I p. 198 ed. nov.): Boleslaus ... diebus l-us materni e vita excessus, qui usque in annum sextum tendebatur, expletis ... filiam ... Hungarorum ducis ... desponsat.
DANT. in
Tom. VII p. 138 (a. 1524) : in vestibus l-us illic alloqueremur ducem.
Ib. id.VIII p. 375 (a. 1526) : 1-um ... ob mortem ... regis ... in vestibus protrahimus.
Tom. XVII p. 567 (a. 1535) : cocis detur salarium duplicatum et pannus l-us.
Ita saepius.
N.
dies i. q. mortis
AGZ XII p. 19 (a. 1437) : Anna relicta ... a die obitus seu l-us (ed. lucrus) mortis ... consortis sui ad unius anni spacium nulli teneatur in iudiciis ... respondere.
Per imaginem dicitur panis luctus:
MARTIN. Op. Marg. fol. i IVa: doctrina scismaticis panis l-us dicitur (alluditur ad Vlg. Ps. 126,2 ubi legitur panem doloris).
Constr.
a. abs. b. sq. gen. c. sq. ex:
AKap p. 41 (a. 1538) : propter 1-um ex morte sue genitricis,
d. sq. ob, cf. e. sq. super :
DŁUG. Hist. IV . p. 418 : Wladislaus rex ... ingentem ... 1-um super eum Withaudum ... exposuit.
Locut. verbales (preater eas, quae in
Th. laudantur)
α. luctum (-us) celebrare ( ArPrawn I p. 248, a. 1441) , edere ( DŁUG. Hist. V p. 36 ; ;additur publice id. Op. p. 70 ), exponere ( id. Hist. IV p. 418 ), protrahere ( ), struere ( PAUL. CR. p. 171, v. 8).
β. luctu prosequi (dampna: VAdAnt p. 18,2 ; ; exequias: CALLIM. Sbign. p. 54 ).
γ. luctus aculeis affligere ( DŁUG. Hist. I p. 391=II p. 156 ed. nov.).
II. meton. smutne, przykre wydarzenie; tristis casus (saec. XVI).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)