- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- L.
- A.
- O.
I.
A.
sensu
adv.
1.
tak, w ten sposób;
sic, eo modo, taliter.
N. per
abundantiam additur
sic :
StPPP VIII p. 277 (a. 1388) : sic ita nos Deus adiuuat.
TPaw IV p. 5 (a. 1392) : ut sic ita faciat in his omnibus. Cf. StPPP VIII p. 427 (a. 1397).
2.
(c.
adi.
vel adv. ) tak, do tego stopnia,
tak bardzo; tam, tantum adeo.
B.
(sensu praedicativo) fere i. q. taki,
takiego rodzaju;
talis, eiusmodi.
II.
in iuncturis quibusdam
A.
sensu comparativo (saepe respondet
quam, quod, sic, sicut, ut
sim.) tak (samo), w ten sam sposób, podobnie;
eodem modo,
similiter.
Locut.
α.
de rebus
ita bonus (valens) sicut
wart tyle co; qui
valet
TPaw VII p. 35 (a. 1418) : medietatem currus, ita boni sicut I marca.
Ib. p. 115 (a. 1419) : pro vna culcitra ... ita bona, sicut quatuor marcae.Ib.
p. 371 (a. 1424) : duos porcos ... ita bonos, sicut vna sexagena.
AGZ XIII p. 258 (a. 1448) : qua tuor recia ita valencia sicut quatuor marce.Ita saepius.
Item
ita valere prout (sicut) :
ZabDziej II p. 316 (a. 1486) : si ita sagena valet, prout ante valuit.
AGZ XVII p. 453 (a. 1501) : que res ita valent, sicut quatuor sexagene.
β.
de hominibus
ita bonus sicut aliquis
równego stanu z kimś; qui eiusdem
ordinis, status est
TPaw VII p. 99 (a. 1419) : non es ita bonus ex quatuor clipeis, sicut ego.
Ib. p. 269 (a. 1422) : Jacush ... mettercius cum ita bonis, sicut ipse.
Ib. p. 325 (a. 1423) : metquartus cum ita bonis, sicut tu ipse et duobus inferioribus.Ita saepius.
γ.
(locut.
ex Polonorum lingua ad
verbum translatae, quae intelligi nequeunt nisi a Polone loquentibus)
sicut tacebat ita tacebat, sicut haec ambulat ita ambulat, sicut iacet ita iacet
sim.
TArch p. 15 (a. 1409) : sicut iacet infirmus, ita adhuc iacet infirmus (i. continuo iacet ).
KsgCzer p. 156 (a. 1416) : Bonko sicut hec ambulat ita ambulat (i. lentissime ambulat ), quod ... non potuimus ipsum expectare.
AGZ XI p. 125 (a. 1437) : Anna ... fuisset in termino contra Iohannem ... sed sicut iacet ita iacet.
Ib. XII p. 386 (a. 1462) : et tercius testis sicut tacebat ita tacebat (i. obstinate tacebat ).
Ib. XIX p. 513 (a. 1471) : sicut positus est, ita iacet, alias «yako legi tako lezy».
ArPrawn I p. 282 (a. 1553) : acquisivit sibi terminum ... vera infirmitate ... a Deo deposita, ita et nunc iacet.
δ.
ita bene ... et
(e
Pol.
tako dobrze ... jako)
zarówno ... jak;
tam ... quam
KsgMaz I p. 159 (a. 1414) : debent ... hereditatem dividere ita bene campos, ageros, prata et alia mobilia et immobilia.Cf. Słownik StaropolskiII 97b 14 sqq.
ε.
etiam ... ita ut et
również ... jak i;
tam ... quam
AKapSąd III p. 82 (a. 1501) : cum ... Hedvigi, eciam nepti sua, ita ut et predicta Anna.
B.
sensu consecutivo
ita ... quod (si, quia)
tak że, w ten
sposób że; hunc ad modum ut
StPPP VII p. 314 (a. 1389) : euasit Sigismundum ... ita quia omnes hereditates mariti sui resignauit.
RachJag p. 39 (a. 1390) : pro XIIII pernis ... que sunt representate magistro coquine, ita quod XII perne pro I 1/2 marca et II perne pro VII scotis.
StPPP VIII p. 381 (a. 1397) : habent iurare ... ita, quod frater dixit: si est tuus etc.Ita passim.
Item sq.
si :
StPPP VIII p. 453 (a. 1398) : contractum tale ... habet, ita videlicet si aliquando ... relicta in hereditatibus ... impedita fuerit, Iwo ... debet ... intercedere.Per abundantiam additur in hunc modum videlicet (
StPPP VIII p. 426, a. 1397 : concordia ... facta est in hunc modum videlicet ita quod ... Sbigneus ... villam ... debet perpetuo habere), sic (
ib. p. 454, a. 1398 : marcas ... debent soluere sic ita, quod de LX marcis ipsos ... non habent impedire;
ib. II p. 236, a. 1419 : pars hereditatis ... non est iam sua i. Laurentii ... sic ita quod ipse Laurencius in ipsa parte ... ad festum Natiuitatis ... habet residere; cf. etiam ib. p. 268, a. 1422).
C.
sensu finali (vel condicionali)
1.
ita ... ut
tak żeby (saec. XV—XVI).
2.
ita (dumtaxat, tamen, videlicet) ... quod (quia, si)
tak ... żeby, pod tym warunkiem, że (cf.
Th. VII 2,525,40
sq.)
KodPol I p. 13 (saec. XIII in.in) : foro ... ecclesiae ... confero ... immunitatem, ita quod homines ... ad nullam saecularem audientiam provocentur.
KodKKr I p. 14 (a. 1213) : se ... obstrinxit ... elaboratorum, ita tamen quod, si ... non perfecerit, nullum sibi ex hoc preiudicium fiat.
NIC. POL. p. 44 : rogo lectorem ... benignolum ... esse, ita videlicet, quod huic pagine nichil ficticii ... arbitretur esse inscriptum.Ita passim. Eodem sensu sq. quia ( StPPP VIII p. 385, a. 1397 : termini sunt extincti ... ita tamen, quia ... Kmyta ... hoc condescensit), si (
KodWp II p. 12, a. 1288 : conferendo eis ... decimas ... ita tamen si plebanus ... huius sortis decimam ... non potuerit obtinere).
D.
sensu causali
ita (quod, quia)
dlatego że, z
tego powodu że; propterea quod
StPPP VIII p. 412 (a. 1397) : terminum habent ad terminos, ita quod idem Clemens noluit recipere ad librum pro «wstecz».
KsgCzer p. 255 (a. 1421) : ego tibi culpam do ita, quia tuo fratri et filiastro «prziganono» et de eo non sunt expurgati.
PP III p. 35 (a. 1434) : Nicolaus ... nichil habet ad illa bona et predictam Katherinam et pueros eius, ita tamen quia ad ista bona nichil habet.
Ib. p. 92 (a. 1441) : Burcadus satisfecit ei pro istis rebus ... ita ipsum non debet inpedire.
AKapSąd III p. 70 (a. 1499) : si ... vulnera ... domino Myskowski intulit, opera ipsius factum est, ita videlicet, quod ... ipse dominus Myskowski ... dixit etc.
Ib. p. 94 (a. 1502) : voluit me opprimere ... et ita nolo apud eum manere.
E.
sensu mere condicionali
ita si
w ten sposób, że, jeśli; si
StPPP VIII p. 454 (a. 1398) : promittens ... ita si aliquando dicti rei ... impediti fuerint, actores ipsos debent intercedere.
III.
varia et singularia
1.
ita ... vel
czy to ...
czy; utrum ...an
AGZ V p. 112 (a. 1441) : quicunque hos agros ... coluerit, ita sit heres vel kmetho ... census prescriptos rectori ... persolvetur.
2.
tak więc?
item?
ZabDziej IV 1, p. 8 (a. 1544) : in presentia ... scabinorum ... ita quemadmodum civis ... in testamento ... recognovit se habere quingentos florenos.
3.
locut.
ita aliquod temporis spatium (est)
ex
Pol.
tak jakiś czas
(cf.
Słownik Staropolski
s.
v.
tak)
przed pewnym czasem;
ante
aliquod temporis spatium
AKapSąd III p. 78 (a. 1501) : plebanus ... percuttit se cum nobilibus et kmethonibus, ita duo anni sunt, quando quendam Ioseph ... in ecclesia percussit.
ARect II p. 72 (a. 1540) : ad proposicionem honestae Elizabeth ... ita duae septimanae factam respondendo.