- F.
- Th. (rec.),
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- Ha.
- N.
- K.
iur. unieważnić,
znieść, odwołać, cofnąć (zwł. akty urzędowe); irritum
reddere, tollere, abolere, antiquare
(praec. acta publica)
KodPol I p. 18 (a. 1207) : per divini interdico terrorem iudicii, ne quis hoc opus misericordie ... audeat i-re; si quis autem adlaboraverit i-ndum, execrabili se sciat vinculo anathematis innodatum.
CodSil(M) II p. 104 (a. 1212) : ne cuiuspiam presumptione temeraria factum nostrum i-etur.
VINC. p. 417 : sub pretextu elemosine ... votum i-re.
DokWp p. 338 (a. 1266) : ut ... nostra haec pagina ... robur obtineat ... firmitatis et ne in posterum per nos ... possit i-ri ... sigillo fecimus communiri.Ita vulgo usque ad saec. XVI.
Syn. et
iuxta posita
annullare (
DokMp IV
p. 80,
a. 1344
;
StPPP II
p. 185, a.
1410
et saepius),
cassare (
StPPP I
p. 64, saec. XIV
med.med
;
ArHist
XII
p. 297, a.
1372
et saepius), destruere (
AKapSąd II
p. 298, a.
1482)
, irritum nuntiare (
KodMp II
p. 225, a.
1312)
, mortificare (
AKapSąd II
p. 298, a.
1482)
, in nihilum redigere (
AUnii
p. 119, a.
1456)
, revocare (
StPPP I
p. 64, saec.
XIV med.
;
MPH II
p. 913, a.
1386
et saepius). Adduntur
α.
abl. ., v.
gr. alicuius auctoritate (et vigore compromissi:
AKapSąd II
p. 298, a.
1482
;
Tom. VI
p. 67, a.
1522)
, neglegentia vel malevolentia (
Lites I
p. 42, a.
1320).
β.
adv.
vel
locut.
adv.,
v.
gr.
malitiose sive calumniose (
DokMp I
p. 88, a.
1352)
, penitus (
ib.
p. 32, a.
1322
;
ib. IV
p. 80, a.
1344)
, perpetuo et irrevocabiliter
(
KodMp II
p. 225, a.
1312)
, totaliter (
BreslUB
p. 110, a.
1327
; per totum et in toto :
ArPrawn V
p. 544, saec.
XV)
, violenter (
MonLub
p. 12,
saec. XIV in.)
; item
in gravem contemptum
(
KodMp II
p. 243, a.
1318)
, in posterum
(supra 15),
ex certa scientia (
AUnii
p. 119, a.
1456)
.
Pass. stracić moc prawną, skończyć się, ustać,
wygasnąć; iam non vigere, finiri, exspirare, irritum fieri
KodKKr I p. 92 (a. 1269) : ne ... huiusmodi donacionis federe valeant i-ri.
StPPP VIII p. 592 (a. 1398) : omnes cause inter W. et D. ... sunt extincte et i-te.
Opp.
robur firmitatis obtinere (
).
N.
locut.
decretum irritans
dekret unieważniający, który zawiera postanowienia
orzekające nieważność pewnej
czynności; quod actiones quasdam
tollit irritasque esse
iubet
CodEp III p. 353 (a. 1489) : dictam ecclesiam acceptando sub concordatis cum decreto i-nte.
StPPP VII p. 556 (a. 1498) : sub interminacione incursus ... penarum ecclesiasticarum i-nciumque decretorum et aliis clausulis.Cf. 2. IRRITATIO I.