Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INSIGNE

Gramatyka
  • Formyinsigne, insingne
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -is
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I. + insignia regis, doctoralia ( ducalia pontificalia praesularia coronationis ac unctionis signum, nota (saepe occurrit pl.)
    • 1. naevus (saec. XV ex.).
    • 2. sigillum, signum
    • 3. + nobilitatis armorum: nobilium signum gentilicium
    • 4. terminus
  • II. signum, indicium, testimonium.

Pełne hasło

INSIGNE s. INSINGNE, -is n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • N.
[exempla nom. et acc. pl. etiam ad insignium referri possunt].
I. znak, znamię, odznaka, godło; signum, nota (saepe occurrit pl. ). Glossa Pol.
AGZ XIV p. 349 (a. 1452) : ministerialis conspexit istam violentiam et i-a alias «znaki».
Distinguuntur insignia regis, item doctoralia ( HumRef p. 70, a. 1476) , ducalia ( AUnii p. 176, a. 1563) , pontificalia ( ArHist XI p. 162, saec. XV) , praesularia ( CantMAe I nr. 39, v. 2bl, ante a. 1433) ; item coronationis ac unctionis ( DŁUG. Hist. III p. 461 ) . Occ. signum votivum
KOMOR. p. 236 : quamprimum vovit visitare sepulchrum b. Ludovici, sana perrexit; i-a pedum ferensque circa sepulcrum eius appendit.
N. locut.
hospitium ad insigne gospoda pod znakiem; hospitium sub signo
KH XLIX p. 354 (a. 1575) : diverti Venetiis in hospitio ad i-e Albi Leonis in hospitio Germanico.
Praec.
1. znamię na ciele; naevus (saec. XV ex. ).
2. pieczęć; sigillum, signum
KodWp II p. 369 (a. 1323) : literas pergameneas ... ducis Polonie, i-i illius fune sericeo suspenso munitas.
3. nobilitatis et abs. : herb szlachecki; nobilium signum gentilicium
StPPP II p. 562 (a. 1447) : sibi et successoribus suis legitiimis arma siue nobilitatis i-a dedimus ... prout hec arma et nobilitatis i-a picture maysterio ... sunt depicta.
Ib. p. 563 : eadem arma et nobilitatis i-a ... deferre.
DŁUG. LibBen I p. 69 : nobilis de domo Kowinya ... tres gladios ... in campo rubro pro i-i deferente.
Ita vulgo. Eodem sensu armorum:
HUSSOW. p. 57 : cum divo Hyacintho eadem domus eademque armorum i-a tibi sunt.
4. znak graniczny; terminus
KodKKr I p. 167 (a. 1323) : prout predicta Ostrolanka a iam dictis pratis ... per i-a notissime diuiditur.
DokMp I p. 76 (a. 1349) : ubi iacent limitationum i-a, vulgariter nuncupata «glinky», quae limitationes per ... succamerarium ... sunt distincta, consignata et limitata.
KodWp III p. 352 (a. 1370) : subcamerarius ... secundum consuetudinem terre officium suum exercens i-a graniciarum prospexisset.
Ita passim.
II. znak, oznaka, świadectwo, dowód, pamiątka; signum, indicium, testimonium.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)