Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INDEMNITAS

Gramatyka
  • Formyindemnitas, idemnitas, idempnitas, idemptitas, imdempnitas, indenpnitas, ydempnitas
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -atis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I.
    • 1. status eius, qui sine damno est, securitas, incolumitas, integritas
      • a.
      • b.
    • 2. + litterae indemnitatis quibus integritas (securitas) alicuius (rei) cavetur, spondetur
  • II.
    • 1. damnum, detrimentum
    • 2. (damni) integra restitutio

Pełne hasło

INDEMNITAS, -atis f. scr. idemnitas,,idempnitas,,idemptitas,,imdempnitas,,indenpnitas,, ydempnitas
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • N.
  • K.
I.
1. bezpieczeństwo, nienaruszalność, całość; status eius, qui sine damno est, securitas, incolumitas, integritas
a. hominum.
Dicitur etiam
vitae alicuius:
ArHist V p. 94 (a. 1410) : Nicolaus iurauit de i-e et securitate vite dicte Dorothee.
AKapSąd II p. 502 (a. 1434) : Stadnik cavit pro laico super i-e vite ... Ioannis.
Ita saepius. Occ. wolność od czegoś; immunitas, libertas
ŹrWaw II p. 1 (a. 1501) : Nicolaus ... receptis duobus florenis ... ab actis presentibus per Simonem ... repositis, ipsum ... indemnem reddere se obligavit atque de securitate huiusmodi i-is fiende ... Albertum ... in fideiussorem posuit.
StPPP VI p. 248 (a. 1523) : succamerarius ... citaverat... nobiles ... occasione non eliberationis ... non tuitionis ac i-is a censibus et inscriptionibus ... vicariorum ... in bonis Gnyazdowycze ... obligatis.
b. rerum, v. gr. bonorum (syn. securitas: AKapSąd II p. 927, a. 1513) , decimarum ( ib. p. 36, a. 1418) , proventuum sim. ( ib. I p. 3, a. 1430 ; DokKKr I p. 317, a. 1409).
2. litterae indemnitatis pisemna rękojmia, gwarancja; quibus integritas (securitas) alicuius (rei) cavetur, spondetur
RachKról p. 48 (a. 1471) : Sthosz habet totalem solucionem suorum servitiorum ... et litteram i-is restituit, quam tradidi domino Luce ad servandum in thezauro.
DŁUG. Hist. V p. 483 : propter literas i-is confligere cunctati.
Tom. I p. 93 (a. 1510) : mittimus ad te literas i-is pro rotmagistris novis super ducentos pedites.
Ita saepius. Simili sensu litterae super indemnitate alicuius rei ( AKapSąd I p. 3, a. 1430), item cautio fideiussoria de indemnitate ( Dogiel I p. 421, a. 1514) .
Locut.
indemnitati alicuius (rei) cavere ( KodWp II p. 36, a. 1290 ; item de indemnitate alicuius vel alicui : ARect I p. 89, a. 1475 ; ZabDziej II p. 178, a. 1484 ; pro indemnitate alicuius rei : ŹrWaw I p. 36, a. 1470) , consulere ( KodMp II p. 203, a. 1298 ; DŁUG. Hist. III p. 256 et saepius;item pro indemnitate : APozn II p. 61, a. 1477) , de indemnitate alicuius invigilare ( StPPP III p. 181 ) , succurrere ( KodMp IV p. 96, a. 1405 ; ib. p. 430, a. 1444) , sub indemnitate alicuius consistere ( CodEp III p. 134, a. 1468 : ut ... ecclesia vestra sub i-e nostra et regni nostri consistens pristinum statum in tranquilitate ... resumere valeat) , denique indemnitatem alicuius custodire ( KodMp II p. 55, a. 1234) .
II.
1. szkoda, uszczerbek; damnum, detrimentum
PommUB p. 147 (a. 1258) : cupientes novelle plantacioni nostre, quam fundavimus ... prospicere ac ab i-bus providere.
UrkBBr p. 244 (a. 1287) : ut secure sine formidine ad locum conventionis venire possetis, cum vestre persone tamquam ... ab omnibus i-bus precavere velimus ... omnem securitatem ... parati sumus ... exhibere.
KodMp IV p. 11 (a. 1386) : quod ... litere priuilegiales ... per ignis incendium sunt combuste, nos ... i-bus ipsorum incolarum occurrere gratiosius cupientes ius Theutunicum ... restituimus.
DokMp I p. 341 (a. 1406) : scultetus ... coram nobis ... exposuit, quomodo per inundationem aquae ... privilegium ... amiserit ... nos ... sculteti ... occurendo i-i ... privilegium ... in forma priori concessimus.
Ita saepius usque ad saec. XVI.
Locut.
indemnitati occurrere ( KodMp IV p. 11, a. 1386 ; ConcPol VI p. 181, a. 1398—1423 et saepius), obviare ( RHist IV p. 299, a. 1333) , providere ( ConcPol VI p. 215, a. 1398 ; DŁUG. LibBen I p. 430 ) , ab indemnitate alicui praecavere ( UrkBBr p. 244, a. 1287) , de indemnitate aliquem liberare ( APozn I p. 317, a. 1460) , securitatem de omni indemnitate habere ( Dogiel I p. 421, a. 1514), denique indemnitatem committere ( ib. ).
2. meton. zwrot czegoś (w całości), odszkodowanie; (damni) integra restitutio
StPPP VI p. 61 (a. 1512) : cui Johanni (ed. -es) ... pro i-e prae dictorum equorum, quibus a te et a filiis tuis bellum praefatum ... locavit, stare te promisisti (cf. contextum ).
ARect I p. 783 (a. 1534) : rector decreuit ... magistrum Martinum tenerj ... domino Bartholomaeo ad i-em huiusmodi vestis.
Praec.
equus indemnitatis i. e. pro quo indemnitas debetur (i. pro equis nobilium in expeditione bellica mortuis, quorum valor possessori a rege solvebatur)
RachKról p. 27 (a. 1471) : remansit ei ... dominus rex obligatus in tricentis Lta tribus ... florenis, ut ipsi asserunt exceptis tribus equis i-is.
Ib. p. 37 (a. 1472) : quadraginta tres florenos pro quinque equis i-is.
Ita saepius.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)