Ogólne
Pełne hasło
Więcej

IMPOTENS

Gramatyka
  • Formyimpotens, inpotens
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ntis
Znaczenia
  • I. propr.
    • 1. infirmus, debilis, mancus.
    • 2. inhabilis, alicui rei impar
  • II. transl. superbus, saevus, tyrannicus (saec. XVI).

Pełne hasło

IMPOTENS s. INPOTENS, -ntis adi.
  • F.
  • Th.
  • S.
  • Dc. (pl.),
  • A.
  • N.
I. propr.
1. bezsilny, słaby, pozbawiony władzy w (niektórych) członkach; infirmus, debilis, mancus.
N. de pecoribus
RevVlad p. 18 : colit ... duos mansos, pecora sufficientia, licet i-a et satis tenuia habet.
Praec.
(o mężczyźnie) niezdolny do pożycia płciowego; (de viro) ad coeundum inhabilis
ArHist V p. 93 (a. 1410) : Dorothea ... Nicolai ... mariti sui ... impotenciam allegauit ... Nicolaus ... dixit se non fuisse nec esse i-em.
AKapSąd II p. 41 (a. 1418) : se asserens puram virginem et virum maritum i-em.
ArHist V p. 106 (a. 1452) : i-ns propter sui ineptitudinem membri.
Constr.
a. sq. de:
Lites I p. 203 (a. 1339) : vulneratus ... erat quasi i-ns de dicto brachio.
b. sq. ex
ib. p. 319 (a. 1339) : vulneratus ... in manu ... sinistra ... ita quod factus est ex illa manu quasi i-ns.
c. sq. in c . abl.
ArHist V p. 164 (a. 1476) : se ... in membro et in tota natura frigidum et i-em et nunquam mocionem dicti membri habuisse.
Ib. p. 179 (a. 1488) : i-ns in membro virili.
d. sq. quoad:
AKapSąd II p. 411 (a. 1489) : asserens ipsam i-em fore quo ad labores domus ex eo, quia claudicat.
2. nie zdolny do czegoś; inhabilis, alicui rei impar
VHedv p. 606 : gutta ... eum effecerat ad ambulandum penitus i-em.
KodWp III p. 461 (a. 1377) : mole gravaminum ... que ipsum ad solvendum illas pecuniarum quantitates ... reddebant ... i-em (cf. *ib. p. 591, a. 1387; *KodPol II p. 344, a. 1394).
Ita saepe.
N. sine gerundio
SSrSil VII p. 215 (a. 1469) : moniales claustrales et alii i-es ad prelium.
Constr. sq.
ad ut supra (cf. Th. VII 1,671,1 semel).
Dicitur etiam de abstr.
StPPP VI p. 162 (a. 1519) : onera inscrip tionum nova et ad faciendum molendinatori i-a ([i. quae molendinator suscipere nequit)].
Inde impers.
impotens est i. q. fieri nequit
ZabDziej II p. 409 (a. 1487) : servos ad hoc servicium deputare i-ns fuit (i. minime licuit ).
II. transl. trudny do zniesienia, gwałtowny, despotyczny; superbus, saevus, tyrannicus (saec. XVI).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)