Ogólne
Pełne hasło
Więcej

IMPERATRIX

Gramatyka
  • Formyimperatrix
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -icis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I. propr.+ Th. imperatoris uxor, item mulier, quae imperandi potestate utitur, domina
  • II. transl. abstr. ea, quae imperat aliquid, domina

Pełne hasło

IMPERATRIX, -icis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • A.
  • N.
I. propr. (de personis) cesarzowa, władczyni; imperatoris uxor, item mulier, quae imperandi potestate utitur, domina
VAdAnt p. 20,2 : i-x augusta Theuphanu, mater eius, qui modo regnat tercius Deo iuuante maximus Otto.
CodTess p. 89 nlb (a. 1372) : ob singularem interne caritatis ardorem, quo ... dominam Elyzabeth Romanorum i-em et Bohemie reginam ... complectimur Ludovicus rex Hungariae et Poloniae.
CodEp I p. 100 (a. 1438) : quod de serenissima domina i-e Barbara uxore imperatoris Sigismundi dominationes vestrae nobis significarunt... ut etc.
Ita saepius. Cf. Th. VII 1,560,55 sqq. Sensu latiore de Beata Virgine Maria
KodMp I p. 125 (a. 1284) : illam i-em celorum ... habendo grauissimam aduocatam.
MPH IV p. 46 (a. 1410) : regina celorum, i-x angelorum.
Ita saepius.
N. appellationem cantilenae
AKapSąd II p. 802 (a. 1518) : pro cantilena I-x (ita saepius ib.).
Item de sanctis
PEREGR. fol. D Ia : felix ... sponsa beata virgo Cecilia, que habet ita nobilem sponsum, quia imperatorem celi et ipsa per eum facta est i-x.
N. de
Polonia :
KADŁUB. p. 15 : regi regum Alexandro i-x Polonia.
N. glossam Pol.
RFil XXIV p. 362 (saec. XV med.med) : i-x «ksząsna».
II. transl. (de abstr. ) ta, która władczo coś nakazuje lub włada czymś, władczyni; ea, quae imperat aliquid, domina
KADŁUB. p. 2 : aliud est, quod ... questus esurie presumitur et aliud quod i-x obsequele necessitas infligit.
Ib. p. 148 : natura pietatis est i-x.
StPPP X p. 57 (saec. XV in.) : cunctarum scientiarum i-x nobilissima rhetorica.
KomKadł p. 435 : temperantia est i-x concordiarum.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)