- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- BJ.
- A.
- H.
- N.
Explicat
GŁOG. Alex. I fol. 10b : aula est aequivocum, primo significat atria regis ([cf. I 1)], secundo significat templum (cf. II ) vt: adorate Dominum in aula sancta eius ([Vlg. Ps. 28, 2 et 95, 9)] , tertio est vsus vel consuetudo ([cf. I 2 b)], vnde communiter dicimus: hoc recessit aula, id est ab vsu vel a consuetudine. Vnde: aula domum regis, templum designat et vsum(versum affert Alexandri de Villa Dei ).
I.
1.
propr. dwór, pałac,
zamek; regis vel nobilis cuiusdam domus, aedes.
Transl. de ecclesia Christi
*KodWp II p. 216 (a. 1302) : in Ecclesie firmamento vester ordo (Cisterciensis sc. ) nitore claro corruscans universalem gregis Dominici a-am illuminat.Cf. CodSil X p. 84 (a. 1318).
N.
glossam Pol.
GLb p. 11 : a-a, domus regia, spatiosum habitaculum, «ksyązączy dom».
2.
meton.
a.
concr.
dostojnicy dworu królewskiego,
dworzanie; officiales,
aulici.
Inde saepissime dicitur de
cancellario (vicecancellario sim.) aulae (regiae, imperialis,
papalis etc.).
N.
żołnierze dworscy;
satellites in aula alicuius
Tom. VII p. 48 (a. 1524) : numerum militum mercenariorum ...majorem ... conduximus et cum eo aulicos nostros a-asque nonnullorum dominorum expedivimus.
b.
abstr. Zwyczaje,
obyczaje (dworskie); usus, mores
(aulicorum)
GŁOG. Alex. I
fol. 10b
cf.
CRIC. p. 177, v. 10 : florentem iuvenem, inorum ... probitatis et a-ae exemplar, lapsus sustulit unus equi.
3.
transl. ród,
genealogia; stirps, gens
DŁUG. Op. p. 559 : de solis militaribus ... non singillatim quidem ... sed de eorum domibus, genealogiis et familiis in universali ... disseremus singularum domorum, a-arum describentes ortus etc.
II.
1.
propr. duża sala,
komnata; atrium, conclave (ap. antiquos hoc sensu non nisi atrium
Romanorum)
CodEp II p. 172 (a. 1424) : in a-a magna consistoriali.
DŁUG. Hist. IV p. 637 : Wladislaus rex a-am et salam maiorem castri Budensis ... cum ... baronibus et nobilibus ... conscendit.Ita saepissime.
2.
transl. rodzaj
wykładu wygłaszanego przy
promocji doktorskiej;
praelectio, quae occasione
dignitatem doctoris in aliquem
conferendi sollemnis habebatur
ArLit I p. 81 (a. 1521) : hodie vel cras tali hora ... sacre theologie professor pro venerabili viro magistro N. licenciato in eadem tenebit vesperias in ecclesia N., crastina vero die hora II ibidem a-am habebit pro eodem.
Concl. p. 162 (a. 1524) : circa promotionem ad doctoratum omnes solemnitates sine prandio pro universitate post a-am debere fieri more solito censuerunt. Infra tres marce ... dabuntur, de quibus scamna pro a-a statuent.
III.
przybytek, siedziba, świątynia; sedes, aedes,
sanctuarium.
N.
glossam
Pol.
RFil XXIII p. 307 (a. 1444) : a-am «przebitek».
N.
locut.
α.
aetherea
przestwór nieba, wszechświat; caelum, mundus
IO. VISL. p. 203, v. 1 : Iuppiter aethereae dominator maximus a-ae.
Simili sensu
poli :
PAUL. CR. p. 146, v. 32 : poli pictis renitescit alti a-a figuris.
β.
caelestis
królestwo niebieskie, niebo;
loca caelestia, felicitas
aeterna
DŁUG. Hist. I p. 184 : fratres spiritus suos Christo redderent ... in a-as caelestes ... inferendos.
Eodem sensu
invisibilis
*KodKKr I p. 50 (a. 1253) : vniuersitati fidelium invisibilis a-ae consequendi delitias ... sit facultas.
γ.
pectoris
wnętrze; intima
KodMp II p. 138 (a. 1276) : inter multas ... sollicitudines ..., que continue in pectoris nostri a-a versantur, illud nos angit potissime.
δ.
Spiritus Sancti
et
abs.
Matka Najświętsza;
Beata Virgo Maria
((
ModlWW
p. 33
;
PAUL. GR.
p. 62, v. 16
;
AH XLII
p. 21, a.
1545).
;Cf.
ALMA VII 223.