Ogólne
Pełne hasło
Więcej

OBSTRINGO

Gramatyka
  • Formyobstringo
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere, -nxi, -ctum
Znaczenia
  • I. constringere, comprimere, colligare, contrahere.
  • II. transl.
    • 1. iur. obligare, compellere.
      • α. + fidem alicui fidelitatem promittere
      • β. + fidem pro aliquo fideiubere
      • γ. + fidem suam promittere
      • c. inf. acc. inf. enunt. obi. enunt. fin.+ Th. d. e. f. quod
    • 2. obligare, devincire (pass. multum alicui debere).
    • 3. + furti obstringi implicare, irretire aliqua re (saec. XVI). Occ. multam furti subire

Pełne hasło

OBSTRINGO, -ere, -nxi, -ctum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • NGl.
[pass. pro act. cf. infra 907,6. part. perf. obstrinctus:
Tom. XVII p. 319 (a. 1535) : tanta humanitate ... obstrinctus.]
I. (propr. et in imagine) zawiązywać, krępować, ograniczać; constringere, comprimere, colligare, contrahere.
N.
stupore :
CodEp III p. 47 (a. 1450) : splendor ... tue maiestatis ... stupore vires et sensus meos o-it.
Constr.
a. sq. abl. b. sq. dat. personae
DŁUG. LibBen III p. 80 : regnorum catholicorum tecta singulis Bohemis ... o-ta et parum tuta fore.
Praec.
1. otaczać, zamykać; circumdare, cingere, claudere
DŁUG. Hist. IV p. 667 : Czapek ... civitatem Koschicze obsidione dura o-it.
Ib. V p. 449 : operarios ... convenire ... iussit, sepibus, fossatis et vallis oppidum ... o-turos.
LibProm p. XXXVI (a. 1480) : ad o-ndam cupiditatis et auaritiae viam ... statuimus etc.
AKapSąd II p. 749 (a. 1510) : Johannes o-tus et latitando intra sepes venire noluit ... et tunc ... ministerialis removit seraculum et apperuit domum.
2. aresztować, zatrzymać; comprehendere, in vincula conicere, detinere, in custodia tenere
Tom. I p. 155 (a. 1511) : quod vero navigia o-xeritis, probamus ... nam cautius est, ut transeuntes ad Ordinem ea via vadant, que facilius observari potest.
Dogiel IV p. 268 (a. 1530) : hujusmodi inobedientes personas o-atis, ac apud vos vsque ad informationem nostram detineatis sub pena.
Nescio an huc quoque pertineat
AGZ XIV p. 271 (a. 1448) : ministerialis pignus voluit recipere, sed ... rei ipsum o-xerunt.
3. affinitate, necessitati połączyć, związać; conectere.
II. transl.
1. (praec. iur. ) zobowiązać (do czegoś); obligare, compellere.
Locut.
α. fidem alicui przyrzekać wierność; fidelitatem promittere
Tom. X p. 439 (a. 1528) : dicunt multos ad illum regem Joannem confluere Ungariae proceres fidemque illi o-re suam.
WiadPol p. 233 (a. 1594) : qui jureiurando fidem suam illis o-xit.
β. fidem pro aliquo ręczyć; fideiubere
WAPOW. Chr. p. 118 : in hoc Vladislaus rex pro Sigismundo fratre fidem o-bat suam, amplissimis policitationibus adiectis.
γ. fidem suam obiecywać; promittere
Dogiel I p. 192 (a. 1537) : id matrimonium ... nos observaturos ... promittimus ... fidemque nostram literis hisce nostris o-imus.
Ib. IV p. 316 (a. 1548) : Maximilianus ... fidem suam suae majestati o-xit ... quod Ordinem Cruciferorum nunquam ... adjuturas esset.
Constr. indicatur cui? sq. dat. indicatur qua re? sq. abl., v. gr.
devotione, exsecratione, fide, iure, iureiurando (iuramento), sponsione sim. indicatur finis a. sq. ad :
Dogiel IV p. 180 (a. 1476) : ad ... expeditionem ... erit ... obligatus et o-tus.
DokPrz p. 78 (a. 1548) : hisce litteris nostris ad hoc obligamus et o-imur.
Cf. Th. IX 2,252,7 sq. et 52.
Item sq. gerundivo
PP II p. 163 (a. 1450) : ad quas expeditiones ... solvendas ... o-ti sunt.
KodUJ IV p. 174 (a. 1540) : ad expeditionem bellicam serviendum sint o-ti.
b. sq. de :
DŁUG. Op. p. 571 : o-it iuramento vetulam de silentio servando.
c. sq. in c. acc.
ZabDziej IV 1, p. 102 (a. 1559) : in cautionem fideiussoriam se dederant ... et o-xerant.
Cf. Th. IX 2,252,6 sq. d. sq. inf. e. sq. acc. c. inf. f. sq. enunt. obi. c. quod :
ArPrawn I p. 380 (a. 1530) : iureiurando sit o-tus et o-atur ... quod ... arcem ... diriget.
g. sq. enunt. fin. c. ut.
2. zobowiązać moralnie, (pass. być zobowiązanym, zawdzięczać komuś); obligare, devincire (pass. multum alicui debere).
Constr. indicatur cui
a. sq. dat. b. sq. erga:
DŁUG. Hist. IV p. 248 : tanta erga tuam serenitatem o-batur charitate.
indicatur causa a. sq. abl., v. gr. munere, officio sim. b. sq. in c. abl.
HumRef p. 62 (a. 1476) : domini ecclesiastici ... in multis reipublicae o-ti sunt.
c. sq. pro : DŁUG. in
CodEp II p. 416 (a. 1440) : pietateque nimia ... pro qua tibi ... sum o-tus.
3. uwikłać, zaplątać, pogrążyć; implicare, irretire aliqua re (saec. XVI). Occ. furti obstringi podlegać karze grzywny za kradzież; multam furti subire
StPPP III p. 76 : alienum quid iacens in terra lucri faciendi animo auferens furti o-atur.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)