- F.
- Th.
- Dc.
- NGl.
- B.
- L.
- A.
- H.
- N.
[1.
sg.
ind.
fut.
act.
obligam :
AGZ VIII
p. 108 (a.
1441)
:
in quibus viginti marcis ... Blasio obligam et invadiam presentibusque obligo et invadio kmethones meos.
3.
sg.
ind.
fut.
act.
obliget:
PommUrk VI
p. 425 (a.
1311)
:
de omnibus bonis Bernardus non
vendet neque alicui exponet vel
obliget aliquid.
3.
pl.
ind.
fut.
act. obligent: KodPol I p. 358 (a. 1501) : consiliarij ... iurabunt et promittent seque obligent omnia vadia servare.]
I.
propr. obwiązać,
związać, skrępować; constringere, vincire.
Glossa
Pol.
GLc p. 12 : «obwiązać» innodare, o-re.
N. in
imagine
vinculo anathematis (
MARTIN. OP. Chr.
p. 256
)
, vinculis debitorum (
*PommUrk III
p. 95, a.
1290)
,
item vinculis unionis et ligae (cum aliquo:
*Dogiel I
p. 7, a.
1395).
II.
transl.
1.
poddać, uwikłać;
involvere, implicare.
Refl. et
pass. podlegać, ulegać; subiectum esse.
Constr.
a.
sq.
abl.
b.
sq.
ad :
JAC. PAR. Serm. fol. 153a : huius praecepti transgressio o-at ad culpam.
NIC. BŁ. Serm. I p. 298 : omne, quod fit contra conscientiam, diuersimode o-et ad gehennam.c. sq. in c. abl.
VAdAnt p. 17, 15 : eo arcius se in omni peccato o-re non cessant.Cf. Th. IX 2,95,8 sqq.
2.
przyłączyć, pozyskać, sprzymierzyć;
consociare, (sibi) conciliare (saec. XV).
3.
zobowiązać;
astringere,obstringere.
N.
phil.
zobowiązać (uczestnika dysputy) do udowodnienia lub obalenia przedłożonego
mu twierdzenia; ad propositionem datam
demonstrandam refutandamve obstringere
BYSTRZ. ParvLog fol. V IIIb : propositio, ad quam defendendam respondens est o-tus, vocatur o-tum.
GŁOG. Hisp. fol. CLXVa : ista propositio: tu es o-tus, est impertinens ad istam: tu es Rome.
Part. perf. loco subst.
obligatum,,
-i
n.
twierdzenie stanowiące przedmiot tego rodzaju rozumowania dowodowego;
explicat
GŁOG. Hisp. fol. CLXIIa : o-tum est propositio, que est pars obligationis sequentis immediate signum obligationis, dummodo sit admissa ... ut cum dicitur: pono tibi istam omnis homo currit, tunc hec propositio omnis homo currit est o-tum formaliter, dummodo sit admissa, quia sequitur obligationis signum.Cf. Cf. OBLIGATIO III.
III.
iur.
t.t.
A.
refl. et
mediopass.
1.
zobowiązać się; se astringere.
Glossae
Pol.
AGZ XIV p. 91 (a. 1443) : Wnuczko ... o-atur alias «zobyaszuge sye» expedire ... Andream de huiusmodi dampno.
Ib. p. 320 (a. 1451) : pro quo equo o-tus est alias «zobowyaszal sye» statuere evictorem in sex septimanis.Cf. item ib. p. 233 (a. 1447).
Additur
abl. , v. gr.
verbo; sola fassione
(et
absque iuramento :
StPPP VIII
p. 516, a.
1398),
item
adv.
vel
locut.
adv.
iudicialiter (
AKapSąd III
p. 375,
a. 1491)
, specialiter (
DokMp IV
p. 180, a.
1375)
,
circa fidem et honorem
(
StPPP VIII
p. 621,
a. 1398
;
ib.
p. 803, a.
1400)
, sub censuris ecclesiasticis (
CracArt I
p. 174, a.
1463)
, sub nomine pignoris (
KodMp I
p. 35, a.
1246)
cett. Eodem sensu
pron.
refl.
omisso
DŁUG. Reg. II p. 278 (a. 1446) : Iohannes ... o-vit soluturum domino Dlugossio ... quindecim marcas.
KodPol IV p. 158 (a. 1473) : quibus litteris prefatam summam dare serenitas sua o-uerat.Praec. złożyć zobowiązanie na piśmie; scripto se astringere
AGZ XIV p. 94 (a. 1443) : Muzilo ... compellens ipsum Baptistam, ut se sibi propria manu o-ret, ut de eisdem mercandis pro usu suo reciperet, quantum vellet.
Ib. XII p. 132 (a. 1444) : Godowsky pro debito prout o-vit se in librum terrestrem.
Ib. p. 164 (a. 1447) : tu sibi dare debuisti ... intromissionem in bona ... sicuti te ... o-sti alias «zapisalesz» in ducentis marcis.Cf. INSCRIBO Inde (sensu debilitato, etiam extra textus iur. ) umówić się, uzgodnić; condicere, pacisci
KsgZPozn p. 30 (a. 1400) : sunt o-ti wlgariter «zamouili szo» habere duos arbitros.
KomKadł p. 66 : duo iuvenes ... ad statuam currere se o-ant, ut victus precursorem semper regem nominaret.
ZABOR. p. 54 : ad potus ... equales (ed. equiles) se obligantes et ebriosos.
StPPP II p. 906 (a. 1496) : tu ipsum o-sti alias «umowylesz» ad seruiendum ... nobili ... Nicolao.Perf. pass. być zobowiązanym; astrictum esse.
Simili sensu
obligatum teneri vel
(re)manere (ita passim).
2.
być winnym, dłużnym;
reddendum debere (praec.
pecuniam)
AnnMP p. 33 (a. 1254) : o-tus fuerat predicto duci in quingentis marcis argenti pro quodam Theutonico captivato.
PommUrk V p. 262 (a. 1316) : Stephano ... et parvo Rotchero pro centum et XII marcis ... quibus eis o-ti fuimus, quinquaginta marcarum ... redditus dimisimus.Ita passim saec. XV—XVI. Additur debitorie ( PomnLw I p. 4, a. 1382 et saepius), in (pro) debitis ( AKapSąd II p. 13, a. 1415 et saepius).
Item pron. refl. omisso
KsgŁawKr p. 44 (a. 1469) : Paulus ... recognovit XXti marcas debiti suo filio Petro o-re, promittens racione eiusdem debiti II marcarum ... annis singulis censuare.
N.
locut.
pecunia obligata
dług; aes alienum
DokMp I p. 34 (ante a. 1324) : pro pecunia o-ta ... accusatus.
Constr.
ad
1—2: a.
sq.
dat.
b.
sq.
acc.
KodMp IV p. 164 (a. 1418) : vnum bancum salis ... vsque in Wisliciam transmittendum ... sumus o-ti.
AKapSąd II p. 59 (a. 1424) : L marcas minus una ... Paulo ... o-tus extiterit.
DŁUG. Hist. IV p. 700 : ut Cruciferi sibi ... subsidium mittant ... cum id ex professione sua o-entur.c. sq. abl. d. sq. ad. e. sq. de:
Visit. p. 194 (a. 1511) : de pratis disponendis essent o-ti coloni.
KodMaz(K) p. 264 (litterae spuriae saec. XVI) : Ioannes ... de euictione sese o-uit.f. sq. in c. acc. g. sq. in c. abl. cf. et
DokSul p. 354 (a. 1363) : pro dicto prandio in sex scotis nobis o-buntur.h. sq. pro :
CodVit p. 579 (a. 1422) : te pro earum nominis gloria propaganda (ed. -e) ... fore o-tum.i. sq. (acc. c. ) inf. j. sq. enunt. fin. k. sq. enunt. obi.
CracArt I p. 27 (a. 1397) : Nicolaus pictor o-vit se coram dominis, quod tres cruces ... velit depingere.
ZabDziej I p. 42 (a. 1434) : Stanislaus ita se o-verat, quod si non stetisset primo iudicio, tunc totum perdidisset.l. sq. part. fut. act.
StPPP II p. 622 (a. 1453) : consules ... sedecim marcas ... soluturi sunt o-ti.
B.
1.
oddać w zastaw, zastawić (celem zabezpieczenia spłaty długu); pignori dare.
Additur
pignori;iure pignoris;
item
(in) pignore (
Lites I
p. 303,
a. 1339
;
ArHist V
p. 212, a.
fere 1430
).
Glossae
Pol.
GLc p. 16 : «zastawić, zawieść» o-re.
KsgCzer p. 277 (a. 1423) : Iohannes ... o-vit seu vulgariter «zastawil» partem hereditatis sue ... Iohanni.
AGZ XVI p. 129 (a. 1476) : Tharnawszki in dictis florenis Leonardo o-vit alias «szawyodl» villam suam.
Ib. XVIII p. 261 (a. 1483) : bona incisori regni Polonie o-verat alias «zawyodl byl».
GLb p. 69 : o-re bona alicujus «zawyescz dobro abo gymyenye komv».
Additur
tenendum (et) habendum :
StPPP VIII p. 428 (a. 1397) : duos kmetones ... Meczslao ... tenendum et habendum a Natiuitate Christi ... ad ... festum aliud Natiuitatis Christi ... o-arunt.
Ib. p. 440 (a. 1398) : villam ... tenendum in C marcis ... o-vit habendum usque ad integram exempcionem eiusdem.
Part. praes. loco subst.
obligans,,
-ntis
m.
ten,
kto oddaje (majątek) w zastaw, zastawnik;
obligator
AAlex p. 524 (a. 1506) : tam o-ns et arendans quam obligatorius et arendatorius ire ad bellum teneatur.Occ. aliquem wwiązać, tj. wprowadzić w posiadanie (zastawionego) majątku; in possessione bonorum (pignori datorum) collocare
StPPP VIII p. 276 (a. 1388) : XXX marcas ... si non dederit, tunc in omnem partem hereditatis sue ... tenetur o-re creditorem.Cf. INTROLIGO
2.
zabezpieczyć sumę pieniędzy na majątku;
pecuniae solvendae fidem bonis
immobilibus praestare
AGZ XIX p. 67 (a. 1487) : duodecim marcas census annui o-at supra laneum desertum.
KodUJ III p. 235 (a. 1506) : dotator ... duodecim marcas census annui ... in balneo civili Kazimiriensi ostensas et o-tas ... pro sustentatione altaristae ... donavit.Cf. INSCRIBO supraIV 683,37 sqq.
3.
zapisać, przekazać;
legare, assignare
StPPP VIII p. 741 (a. 1399) : partem molendini ... filie tue ordinando o-uit et indicauit in forma.
DŁUG. Hist. II p. 426 (= IV p. 180 ed. nov.) : marchio archiepiscopo ... ea bona in decem florenorum millibus vendit et o-at et ipsum ... prefatorum bonorum ... instituit dominum, heredem et successorem.
KodUJ IV p. 167 (a. 1538) : binos census annuos ... doctoribus theologis collegiatis ... inpertinenter et indebite inscriptos et o-tos esse.Cf. INDICO et INSCRIBO
4.
zastrzec;
excipere
KsgŁawWar p. 31 (a. 1435) : o-vit wlgariter «vymouil» sibi curiam ... in isto edificio, quod Margarethe vendidit.
Constr.
ad
1—4 : indicatur cui
a.
sq.
dat.
b.
sq.
apud :
StPPP II p. 139 (a. 1402) : prata ... apud Margaretam ... o-ta de obligacione ... expediturum se o-uit.
AKapSąd III p. 282 (a. 1502) : «branka» (i. monile ) ... o-ta apud ... testatorem in sexagena minus sex grossis.c. sq. in c. abl.
StPPP II p. 559 (a. 1447) : qui o-uit in ipso Gehorgio eundem argentum (cf. supra duobus ciffis argenteis ... eidem Gehorgio o-tis).Indicatur obligationis pretium vel condicio a. sq. de :
KsgPrzem I p. 123 (a. 1423) : o-vit Andree ... bona hereditaria de reddendis iuramentis.b. sq. in c. abl.
KodMp II p. 194 (a. 1293) : Nicolaus ... duos agros ... deodeuotis sororibus ... in Sandecz in duabus marcis fusi argenti o-uit.
KodWp III p. 14 (a. 1351) : medietatem advocacie nostre ... abbati ... o-vimus seu preposuimus in viginti sex marcis.c. sq. pro :
KodPol I p. 58 (a. 1251) : ipsam hereditatem ad tempus tantummodo dicto monasterio pro quadam summa pecunie o-tam.
KodWp I p. 563 (a. 1264) : si Christianus o-verit Iudeo pignus ... pro minori pecunia ... quamIudeus confiteatur.d. sq. sub:
KsgŁawKr p. 136 (a. 1375) : domum ... ulterius sub omnibus eisdem modis et condicionibus ... advocato ... o-vit.
IurMas II p. 20 (a. 1474) : germano nostro ... sub condicione perpetui lapsus inscripseramus et o-eramus terram nostram Wischegradiensem.e. sq. super (supra):
KsgŁawKr p. 130 (a. 1375) : balneator ... o-vit idipsum balneum Nicolao ... in XXX marcis super III mrc. census annui.Cf. f. sq. locut adv.
StPPP VIII p. 446 (a. 1398) : partem hereditatis ... in totum o-arunt.
Ib. II p. 559 (a. 1447) : super duobus ciffis argenteis ... per Andream ... Gehorgio o-tis sicut triginta marce.
5.
refl.
fideiussorie
et
abs.
(pro aliquo)
dać porękę; fideiubere
KsgMaz II p. 36 (a. 1424) : o-vit se fideiussorie seu fideiussit solvere tres sexagenas ... pro Santhorio.
AKapSąd III p. 148 (a. 1510) : quod ... Andreas ... Thomam ... in certa summa pecuniarum ... nunquam effideiussisset nec ... se ... pro eodem o-sset.
ArPrawn I p. 291 (a. 1553) : fideiubet et se o-at pro nobili Katherina ... matre sua ... quia Katherina ... debet ... eliberare ... medietatem villae.
Constr.
sq.
pro,
inf.
vel
enunt.
obi.
(ut supra).