- F.
- G.
- Bl.
- A.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- Ha.
I.
adi.
1.
pierwszy raz zorany,ś wieżo wzięty pod uprawę; qui
primum ad cultum redactus est, qui post cessationem aratro renovatus est.
2.
nowy;
novus
DokMp VI p. 474 (a. 1401) : pro aedificatione ... et n-i translatione ... ecclesiae.
AGZ XI p. 130 (a. 1437) : et n-ia hec statuta tantummodo valitura.
N.
decima
dziesięcina pobierana z nowin; pars decima
redituum ex agris novalibus provenientium
KodKKr I p. 194 (a. 1332) : ordinis Cartusiensis fratribus nolumus in donationibus decimarum veterum et n-ium ... derogare.
StPPP III p. 21 : decimam n-em percipiat.
II.
subst.
n.
1.
novale,,
-is
(praec.
pl. ) nowina, rola
świeżo wzięta pod uprawę; ager, qui primum
proscissus est, ager post cessationem renovatus.
Occ.
zbiór, plon z nowin; fructus agrorum novalium
KsgPrzem I p. 295 (a. 1442) : dare unum truncum siliginis, quando veniant n-ia.Glossae Pol.
StPPP XII p. 461 (a. 1519) : item ... oppidani susceperunt octo n-ia, alias «porąby».
GLb p. 68 : n-e, «novyna», campus, silva, ager de novo seminatus, de quo non extat memoria, quod aliquando fuisset cultus.
2.
novalia,,
-ium
i. q. novalis decima (supra 22 sqq)
*CodEp II p. 350 (a. 1436) : decimas, que n-ia noncupantur.
DŁUG. LibBen I p. 422 : cmetones n-ia solvunt episcopo.