Ogólne
Pełne hasło
Więcej

NEXUS

Gramatyka
  • Formynexus
  • Etymologia ap. nos praec. pl. acc. pl. nexos?
  • Odmiana -us
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajmęski
Znaczenia
  • I. abs.
    • 1. propr. nodus, colligatio, vincula. circulus, convolutio
    • 2. transl.
      • a. coniunctio, iunctura.
      • b. obligatio. Occ.
      • a. religio
      • b. culpa?
  • II. gen. abs.
    • 2.
      • a.
        • α. + ligni affixio (cruci)
        • β. + ramalium ac veprium i. q. laquei
      • c. + peccatorum
      • d.
    • 3.
      • a. + litterarum obligatio perscripta
      • b. + legum iuris ambages

Pełne hasło

NEXUS, -us m.
  • F.
  • G.
  • Dc.
  • NGl.
(ap. nos praec. pl.) [acc. pl. nexos?
JAC. PAR. Var. I p. 357 (a. 1440) : per nexos et subministraciones.]
I. abs.
1. propr. węzeł, splot, więzy; nodus, colligatio, vincula. Glossa Pol.
RFil XXII p. 20 (a. 1466) : n-us «waßly».
Occ. krąg, zwój; circulus, convolutio
GŁOG. Phys. fol. b IIIa : intestina ... longis n-bus in circulorum modum ordinata sunt.
Inde:
ogniwo (łańcucha); anulus (catenae)
CracArt II p. 599 (a. 1547) : cathena aurea in modum rosarum formata ... continens n-us 21.
2. transl.
a. związek, połączenie; coniunctio, iunctura.
N. theol. de Spiritu Sancto
CantMAe I nr. 19, v. 5b (saec. XIV) : indivise caritati solideque firmitati Generantis Generati n-us, virtus, medium.
WROCŁ. EpitConcl fol. c IIa : Spiritus Sanctus dicitur n-us, quia ostendit vnum esse communem substantiam Patris et Filij eo, quod exit ab eis in vnitate substantie.
b. zobowiązanie; obligatio. Occ.
a. przywiązanie; religio
CodEp II p. 99 (a. 1418) : n-u cultuque devociori me pronum ... exhibebo.
ArPrawn I p. 222 (saec. XV) : Mazovitarum, qui nondum fidei paradoxa fundamenta solido amplexati sunt n-u.
b. wina? culpa?
DŁUG. Hist. I p. 559 (=II p. 333 ed. nov.): in palatinum suo scelere atque n-u suspensum.
II. addito gen. (sensu eodem fere atque I)
1. in bonam partem amicitiae (
KodWp V p. 381, a. 1424) , amoris ( ZabDziej III p. 509, a. 1498) , caritatis ( Lites II p. 419, a. 1395 ; KodWp V p. 381, a. 1424) , favoris ( CodEp I 1, p. 37, a. 1411) , matrimonii ( PP II p. 171, a. 1450 ; eodem sensu abs. PAUL. CR. p. 156, v. 129 ; CRIC. p. 23, v. 70 ).
2. in malam partem
a. catenarum (vinculorum), captivitatis ( EBO p. 95 ; DŁUG. Hist. I p. 187 = I p. 253 ed. nov. ;; KodWp I p. 409, a. 1277) .
N.
α. ligni przybicie (do krzyża); affixio (cruci)
SSrSil I p. 237 (a. 1482) : cum de ligni n-bus vespere movetur Christus.
β. ramalium ac veprium sploty, pęta; i. q. laquei
KADŁUB. p. 152 : quidam ramalium n-bus ac veprium intercepti obtruncantur.
Inde
i. q. impedimentum
DŁUG. Op. p. 172 : Divinitas n-us et obices canonizationis s. Stanislai dissolvit.
b. religionis i. disciplinae ecclesiasticae (
DŁUG. Hist. I p. 269 = I p. 28 ed. nov. ).
c. peccatorum :
UrkOel s p. 145 (a. 1307) : missa ... pro ... n-bus peccatorum.
CantMAe I nr. 13, v. 5b (saec. XIV) : ut soluti n-bus peccatorum sedibus iungamur celestibus.
Ita saepius.
N.
mortis perpetuae :
KodWp II p. 326 (a. 1316) : dum imminentiam mortis in agone positus presentiret, volens errata corrigere et n-um mortis perpetue declinare ... declaravit etc.
d.
debitorum:
PommUrk VII p. 288 (a. 1329) : innumerabilibus fuimus debitorum n-bus irretiti.
DŁUG. Op. p. 473 : ecclesiam de debitorum n-bus ... irretitam, solveret.
Ita saepius.
N.
iuramenti et oboedientiae
id. Hist. V p. 581 : regibus imponebatur necessitas, ut quilibet suae partis Bohemos a n-u iuramenti et obedientiae solveret.
3. sensu neutro
a. litterarum zobowiązanie pi semne; obligatio perscripta
KodMp IV p. 83 (a. 1403) : cuncta acta hominum ... nequeant ... integraliter reseruari, nisi literarum n-bus ... fuerint eternata.
b. legum zawiłości prawne; iuris ambages
ROYZ. I p. 25, v. 31 : Cracovia audivit ... me ... solventem n-us et legum aenigmata caeca.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)