Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MORBUS

Gramatyka
  • Formymorbus
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -i
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajmęski
Znaczenia
  • I.
    • A. propr. valetudo adversa, aegritudo, infirmitas.
      • 1.
      • 2. gen.
    • B. transl. angor, malum, calamitas.
  • II. nat.
    • 1. Angalis arvensis Linn.
    • 2. + terrae fungus muscarius

Pełne hasło

MORBUS, -i m.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • A.
  • L.
I.
A. propr. choroba; valetudo adversa, aegritudo, infirmitas. Per abundantiam morbus aegritudinis ( FormJ p. 35 ).
N.
animi ( Tom. V p. 353, a. 1521) .
Item
spiritualis i. peccatum
WROCŁ. EpitConcl fol. A Vb : iuxta numerum m-orum spiritualium debet sumi numerus sacramentorum, sed septem sunt differentie m-orum: prima est culpa originalis peccati, contra quam est baptismus.
Occ. i. q. wrzód? ulcus?
DŁUG. Op. p. 208 : his de m-is educebat saniem, his de ulceribus putredinem exprimebat.
Glossa Pol.
GLcerv p. 641 : m-us est aegritudo vel imbecillitas corporis «wrzod, niemoc, choroba».
Spectatur morbi genus
1. iungitur cum adi. caducus ( ), cordiacus (supra II 1334,21), dysentericus ( ), elephanticus ( ), febrilis (supra IV 101,33),Gallicus(i. q. lues MPH V p. 836, a. 1516 ; eodem sensu Franciae: AKapSąd II p. 929, a. 1516 ; Francus: WAPOW. Chr. p. 18 ; ; Neapolitanus ib. p. 18 ; ;syn. lepra, cf. ), hydropiticus ( ),hydropisis ( supra IV 853,33 ; simili sensu ;turgens cf. s. v. ), lethargicus ( ), paraliticus, pestilenticus, rheumaticus (rheumatis), sciaticus, sonticus (cf. s. v. ).
2. iungitur c. gen. subst. , ]v. gr. apoplexiae ( WAPOW. Chr. p. 43 ) , calculi ( DŁUG. Hist. III p. 549 ) , cancri ( ib. p. 399 ; id. Op. p. 501 ; item qui a cancro appellatur: WAPOW. Chr. p. 17 ) , leprae ( DŁUG. Op. p. 209 ) , scrofularum ( Tom. XIV p. 183, a. 1517).
N.
epidemiae (pestilentiae) sim.:epidemia, zaraza; pestilentia
KodLit p. 197 (a. 1416) : ne hic pestilencie m-us, qui contagiosus est, aput nos etiam invalescat.
DŁUG. Hist. II p. 124 (= III p. 140 ed. nov.) : magna hominum pestis atque mortalitas m-o epidemiae multos mortalium absorbens ... saeviebat.
Ita saepissime usque ad saec. XVI med.
B. transl. utrapienie, nieszczęście,klęska, plaga; angor, malum, calamitas.
Praec. sq. gen. explic., v. gr.
discidii ( FormJ p. 36 ), inhonestatis ( ConcPol VI p. 221, a. 1398) , negligentiae ( CodSil(M) III p. 141, a. 1226) , scandalorum ( FormJ p. 58 ) .
Iuncturae verbales ad 1—2:
morbo agitari ( ChrPP p. 78 : DŁUG. Hist. III p. 549 ) , affligi ( Tom. XIV p. 725, a. 1532) , conflictari ( WAPOW. Chr. p. 66, a. 1506) , (con)quassari ( MPH V p. 835, a. 1513 ; ib. p. 836, a. 1516) , consumi ( NIC. BL. Serm. I p. 407 ; DŁUG. Hist. I p. 241= I p. 309 ed.nov.) ;, corripi ( ib. I p. 534 = II p. 305 ed.nov. et saepius), corrumpi ( NIC. BL. Serm. I p. 426 ) , frangi ( DokKKr II p. 101, a. 1425 ; AKapSąd I p. 125, a. 1479) , implicatum esse ( DŁUG. Hist. III p. 160 = V p. 178 ed.nov.) , obrui ( KOMOR. p. 158 ) , percuti ( DŁUG. Hist. I p. 251 = 11 p. 320 ed.nov. et saepius), premi ( WAPOW. Chr. p. 43 : item opprimi: AKap Sąd III p. 133, a. 1509) , tangi ( JANKO p. 665 ) , uri ( DŁUG. Hist. III p. 399 ; id. Op. p. 501 ) , vexari ib. p. 457 ; ;item divexagi (supra III 766,41).
Simili sensu
morbum contrahere ( DŁUG. Hist. III p. 575 ; ib. IV p. 404 ) ;, conscire (sibi ib. IV p. 405 ) , incurrere ( ib. II p. 238 = III p. 263 ed. nov. ; item in morbum incidere ib. I p. 90 = I p. 150 ed.nov. et saepius).
Opp.
morbum curare ( NIC. POL. p. 44, v. 10 et saepius), dissipare ( ib. p. 62, v. 194 ), educere ( Tom. V p. 353, a. 1521) , mederi ( RachBon III p. 70 ; ;item morbis: CRIC. p. 10, v. 9 ), restinguere ( Lites II p. 439, a. 1409) , sanare ( NIC. Pol. p. 48, v. 44 ), solvere (de collo: MARTIN. OP. Serm. p. 334 nlb. ).
II. nat.
1. kurzyślad polny; Angalis arvensis Linn. GLr I p. 266 .
2. terrae muchomor; fungus muscarius
AKapSąd III p. 259 (a. 1497) : dedit sibi ... terre m-os alias boletos mortiferos nuncupatos vulgariter «muchomory» ... ex quibus boletis inciderat infirmitatem.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)