- F.
- Th.
- S.
- Dc.
- NG
- L
- A.
- K.
I.
1.
zwlekanie, odraczanie;
dilatio, cunctatio, cessatio.
Glossa
Pol.
GLcerv p. 641 : m-a «omiesskanie».
N.
morae dispendium (e Verg. Aen. 3,453
KodKKr I
p. 100, a.
1273
et saepius), indutiae (
GALL
p. 80,1
et saepius
ib.
; item mora indutiarum:
OrtWp
p. 51, saec. XV
ex.ex)
, interventus (
CorpJP III
p. 653, a.
1522)
, protractio (
UrkBBr
p. 158, a.
1285).
Praec.
α.
iur.
solvendi
zwłoka w
spłaceniu długu; aeris alieni
solvendi dilatio.
β.
mus.
przedłużony czas brzmienia (nuty), fermata; soni
protensio
KROMER MusFig fol. g Va : punctum insertum semicirculo m-am in ea nota fieri iubet, quam complectitur.
Iuncturae verbales
a.
moram (-as) (alicui rei
vel
in aliqua re) facere (habere, interponere)
zwlekać;
tardare, cunctari.
Simili sensu
exspectare (diutius:
DokImbr
p. 109,
a. 1444)
, gerere (
DŁUG.
Hist. II p. 59 =111
p. 72
ed.nov.
et saepius), committere (
*Tom. IV
p. 19, a.
1516
et saepius), consumere (
CodVit
p. 1010,
a. 1416)
, detinere (
ArPrawn I
p. 15, a.
1400
et saepius),
nectere (
BRUNO
Pass. p. 212 =
p. 30,4
K.
et saepius,
cf.
Th. VIII 1470,44; item cum
aliquo:
Tom. XV
p. 702,
a. 1533)
, (pro)ducere (
MARTIN.
OP. Serm.
p. 491
et saepius), (pro)trahere (
ChrMP
p. 494 =
p. 17
Kürb.
et saepius; item in longum extrahere:
Tom. XIV
p. 409,
a. 1542)
, prorogare (
PommUrk VI
p. 226,
a. 1324).
Opp.
tollere;
item pellere (
DŁUG. Hist. IV
p. 65
et saepius),postponere (
CodEp III
p. 100,
a. 1458)
, proicere (
HUSSOW.
p. 46,
v. 100
)
, procul movere (
KodPol II
p. 719,
a. 1356)
, rumpere (e Verg. Aen. 8,443
CIOŁ. Lib. II
p. 76, a.
1420
et saepius).
b.
in (longiorem) moram ducere
odwlekać, przeciągać; differre,
prorogare (
DANT.
in
Tom. VII
p. 330, a.
1525)
; item (pro)trahere (
DŁUG. Hist. II p. 95 =
III
p. 110
ed.nov.
;
DANT.
in
Tom. VII
p. 322, a.
1525
et saepius).
c.
in mora esse
opóźniać się, cierpieć zwłokę; morari, retardari.
Simili sensu moram
ferre (
DŁUG. Hist. IV
p. 3
)
, pati (
JAC. PAR. Tract. fol. B Ia)
, subire (
DŁUG. Hist. IV
p. 28
)
, sustinere (
Dogiel IV
p. 259,
a. 1529).
Opp.
mora aliquem afficere (
ADAM
p. 328
).
N.
locut.
periculum in mora est (
MATTH.
Dial.
fol. XCVIIa
;
ArPrawn I
p. 341,
a. 1565)
.
Formulae
adv.
nec mora
bezzwłocznie, natychmiast;
statim
; simili sensu
sine (absque) mora; citra moram;
item
ex mora (
VITELO Opt.
p. 473
:
lumen aggregatum ...
incendit ex m-a corpus inflammabile subito
).
Opp.
post moram (opp.
statim:
MONET. fol. d Ib
cf.
Th. VIII 1472,15 sqq.), cum mora (temporis).
2.
przeszkoda, trudność;
difficultas,impedimentum (saec. XVI).
II.
1.
przebywanie, pobyt;
commoratio, statio.
2.
domicilii
et
abs. : (za)mieszkanie;
habitatio, mansio
DokKKr I p. 21 (a. 1297) : Lewco ... Judeus in civitate Cracouiensi m-am trahens.
ConcPol VI p. 242 (a. 1398) : non alteri... quam ... rectori ecclesie parochialis, in qua m-am domicilii trahunt, confiteri ... possunt parochiani.Ita saepius saec. XIV—XVI. Refertur etiam ad res
VITELO Opt. p. 444 : ignis accendetur in illo combustibili, si m-am duxerit.
ZABOR. Tract. p. 33 : qui ... libidinis malum ... m-as in corde suo habere permiserit.
Dicitur
quieta (
AGZ XI
p. 442, a.
1459).
Opp.
hostilis (
JANKO
p. 748
)
.
Iuncturae verbales
a.
mora alicui (cum aliquo) est :
DŁUG. Op. p. 620 : cui ... eodem domino cardinali ... omnis fuit et cohabitatio, communicatio et m-a.
b. moram (-as) agere, facere,
habere;
item continuare (
StPPP VI
p. 27, a.
1507
et saepius), degere (
RHist VI
p. 8, a.
1583)
, ducere (cf.
), ferre (
HUSSOW.
p. 12,
v. 80)
, gerere (
RHer VIII
p. 156, a.
1579)
, trahere (cf.
et saepius
)
cf. Th. VIII 1470,46 sqq.
c.
se pro mora collocare :
Tom. III p. 149 (a. 1514) : Ioannem ... istic uxorem duxisse et se pro m-a collocasse intelleximus.Indicatur ubi sq. ad, apud, circa, extra, in c. abl. (
N.
in studio:
KodPol II
p. 374,
a. 1410)
, penes. Indicatur modus vel finis
α.
sq.
cum (aliquo):
RHist I p. 173 (a. 1384) : unus dominorum ... debet ... in eodem castro m-am habere ... cum capitaneo.Cf. sq.
β.
pro aliqua re:
KodPol II p. 939 (a. 1470) : kmethones ... tenebuntur nobis dare stationem ... diim necesse nobis fuerit pro ipsorum negocijs m-am habere.
III.
temporis
et
abs.
:
(ciągły) okres czasu, trwanie; temporis spatium
(continuum).
N.
definitionem phil.
GOST. Th. fol. b Ib : eternitas est m-a siue spatium continuum non intersectum, eo quod totum suum esse habet simul.
Additur gen.
mensurae, v.
gr. unius noctis (
DŁUG. Op.
p. 164
)
, aliquot hebdomadarum (
id. Hist. V
p. 635
), novem mensium (
RFil LIV
p. 354,
a. 1400).
Item
obsidionis (
DŁUG.
Hist. II p. 38 = III
p. 50
ed.nov.).
N.
gram.
syllabae
(
MARC.
p. 50, v. 73
:
est tempus silabe m-a, qua profertur in aura).
Iuncturae verbales
moram absumere (in
praestolando rege:
DŁUG. Hist. IV
p. 343
)
, ducere (otiose cum femina:
JAC. PAR.
Var. I
p. 220
)
, exigere (
DŁUG. Hist. V
p. 635
)
.
N.
locut.
moram indulgere (alicui rei)
i. q. tempus dare
ChrMP p. 505 (= p. 37 Kürb.) : Slesziani ... crebris vicibus invadunt ... numquam pause m-am indulgendo.
Opp.
morae parcere (
*RHist XXXIX
p. 55, a.
1445).
Formulae
adv.
per (bonam) moram
i. q. longe (
KodUJ II
p. 219, a.
1463
; opp.
ad parvam
moram
i. q. breviter
Tom. IV
p. 379,
a. 1518)
.