Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MITRA

Gramatyka
  • Formymitra, mithra, mittra
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ae
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I. tegumentum capitis, pilleus. tegumentum capitis principum?
    • a. + ferrea pileus consertus hamis
    • b. + straminea
    • c. + muliebris:
    • d. + falconum
    • e.
    • f.
  • II. tiara, quam sacerdotes summis honoribus praediti gerebant

Pełne hasło

MITRA s. MITHRA s. MITTRA, -ae f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • L.
  • A.
  • H.
  • Ha.
  • N.
  • K.
I. czapka lub kapelusz; tegumentum capitis, pilleus. Glossae Pol.
StPPP II p. 805 (a. 1475) : cum ... m-a militali alias «kywyor».
ARect II p. 8 (a. 1537) : occasione ... accepcionis m-ae, dictae «myczka».
ACapOP p. 327 (a. 1556) : prioribus ... mandamus ... ne m-as, quas «myczki» vocant, sine tectura caputii ... deffere praesumant.
Occ. mitra książęca? tegumentum capitis principum?
RachDw I p. 228 (a. 1546) : a labore m-ae regiae maiestatis ex duobus sebellinis optimis.
N.
a. ferrea czepiec kolczy; pileus consertus hamis
KsgKaz p. 120 (a. 1379) : Ianusch hastilavit ... m-am ferream.
Ita saepius.
b. straminea :
WilkPozn p. 8 (ante a. 1462) : nullus penesticus audeat res vendibiles emere ante depositionem m-e straminee.
RachWaw p. 159 (a. 1530) : eidem solvi ad balneum reginalis maiestatis ... pro «listva», in qua appenduntur m-ae stramineae.
c. muliebris:
CracArt II p. 359 (a. 1539) : item in cista hec ... continentur: m-a cismea muliebris.
Ib. p. 603 (a. 1547) : m-e muliebres alte alias «broziste».
d. falconum (i. qua falconis venatici caput tegebatur)
RachKról p. 171 (a. 1476) : tres m-e falconum auro intexte cum margaritis.
e. mitrae depositio cf.
f. mitra
loco
memorialis , quod vocabatur
AGZ XII p. 53 (a. 1439) : Vincencius ... incidit penam iuricialem pro eo, quod racione memoralium ponens m-am eandem recepit, memoriales nullos dans.
Ib. XIV p. 165 (a. 1445) : Stanislaus ... posuit memoriale m-am ... coram dominis suprascriptis.
Cf. MITRCOLIUM.
Constr.
a. abs. b. sq. gen. et
RachDw I p. 228 (a. 1546) : a labore m-ae regiae maiestatis.
c. sq. dat.
Zsig . p. 32 (a. 1500) : pro m-a domino principi.
Cf. Th. VIII 1160,82. d. sq. de vel ex :
ArHist V p. 162 (a. 1476) : proposuit ipsam Zophiam subarrasse ... m-a de vario.
StPPP VI p. 236 (a. 1523) : erat vestis vulpibus subducta et m-a ex scismis.
Ita saepius.
II. nakrycie głowy dostojnika kościelnego, używane przy stroju uroczystym, infuła; tiara, quam sacerdotes summis honoribus praediti gerebant
KodWp I p. 430 (a. 1279) : statuimus, quod archiepiscopi, episcopi, abbates et ... alii, qui ex privilegio m-is utuntur, mitrati ... synodum intrent.
Lites I p. 128 (a. 1339) : ymago archiepiscopalis sedens in kathedra ... habens m-am episcopalem in capite.
Ita saepius.
Syn.
infula:
ArPrawn VI p. 18 (a. 1457) : Anna ... ducissa ... Mazoviae, capitulo ecclesiae s. Iohannis m-am episcopalem seu alias infulam ... ornatam ... dat.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)