- F.
- Th.
- B.
- S.
- NGl.
- N.
- A.
- K.
- O.
DŁUG. LibBen III p. 463 : pro divinis matutinibus.]
I.
adi.
1.
propr.
poranny; qui mane est vel fit,
v. gr.
aurora, exercitium, hora, stella
sim. Glossa Pol.
RFil XXIII p. 312 (a. 1444) : «jutrzenni» m-us (cf. ib. XXIV p. 361, a. 1446; ib. XXIIIp. 278, a. 1450; ib. XXIV p. 386, a. 1472).
Praec.
a.
eccl.
t. t.
hora (cantus, preces)
modlitwy poranne (tj.pierwsza część modlitwy brewiarzowej), odmawiane lub śpiewane przez duchownych,
najczęściej w chórze,
między północą a wschodem słońca,tzw. jutrznie; preces
ecclesiasticae (i. prima pars
officii)quae tempore nocturno vel mane recitantur vel cantantur
StSyn III p. 18 : nullus ...presbiter missam audeat celebrare, nisi compleat de horis canonicis m-as horas.
KOMOR. p. 374 : neque vespertine preces neque m-e neque missa … cantata est alicubi per scolares.
InwKKr p. 122 : cantum m-arum precum per vicarios nocturno tempore decantari solitarum.Cf. Th. VIII 505,42 et 507,36 et MATURUS III.
b.
cognitio
tzw.
ranne, według
św.Augustyna, poznanie wszystkich rzeczy w Słowie;
i.e. ea, qua ex s. Augustini doctrina res in Verbo
cognoscuntur,
cf.
supra II549,17 sqq.
2.
transl. gniewny,
surowy; severus
DANT. p. 56, v. 1 : non m-o crudas, rex inclute, vultu primitias scribae, suscipe, queso, tui (cf. Mart. Epigr. 13,12,10 ).
II.
subst.
eccl.
t. t.
matutina,,
-ae
f.
et
matu
[NRSTRONY:176]tinum,,
-i
n.
(utrumque item in
pl.
) i. q.
a
GALL p. 149,7 : eadem nocte Bolezlauo post m-as orationibus persistente, forte quidam horror universam stacionem occupavit.
PEREGR. fol. C IIb : is, qui in pontificali habitu praecesserat, m-as inhoauit ceteris prosequentibus.
ChrMP p. 581(= p. 109 Kürb.): cum cantarentur m-ae per canonicos ... venit nuncius circa finem nonae lectionis.
KodKKr I p. 184 (a. 1328) : vicarijs, qui interfuerint m-is, misse pro defunctis et misse diei ... cottidianas distribuciones procuratores ... assignabunt.Ita saepissime usque ad saec. XV med. Cf. Th. VIII 507,68 et 508,25 sqq.
N.
a. matutinum trium vel novem lectionum
(
DokKKr II
p. 13, a.
1417
et saepius).
b.
pl.
matutina(e)
tenebrosa(e)
n.
(f.
)
tzw. ciemna jutrznia, odprawiana przez 3 dni poprzedzające
Wielkanoc;
quae tribus diebus ante festum
Paschae cantantur
PEREGR. fol. z Vlb : vnam candelam, que conseruatur ardens in tenebrosis m-is.
DokKKr II p. 561 (a. 1448) : m-as ... diebus ferialibus tribus ante Pascha, quas tenebrosas plerique appellant (cf. KodUJ III p. 149, a. 1490).Ita saepius.