Ogólne
Pełne hasło
Więcej

IUGERUM

Gramatyka
  • Formyiugerum, iegerum, ierugum, iugerium, iuierum, iuger
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -i -is
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I.
    • 1. agri mensura (variis regionibus diversae magnitudinis), saepius agri modus ipse. Inde latius: pole, rola; campus, ager. Indicatur magnitudo
      • a. gen.
      • b.
    • 2. + stajanie spatii mensura (Pol.
  • II.
    • 1.
    • 2.

Pełne hasło

IUGERUM, -i scr. iegerum,,ierugum,,iugerium,, iuierum et IUGER, -is n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • N.
[generis m.
PreussUB I 2, p. 372 (a. 1292) : unum mansum et quinque iugeres.
TPaw III p. 569 (a. 1399) : acquisivit nivam seu iugerem.
ZabDziej I p. 97 (a. 1477) : addidit ei ... iugerem agri.
GŁOG. Alex. I fol. E VIIIa : stipes, per quem discernuntur iugeres i. agri.]
I.
1. miara powierzchni gruntu (różnej wielkości zależnie od okolicy), częściej sam grunt różnej wielkości; agri mensura (variis regionibus diversae magnitudinis), saepius agri modus ipse. Inde latius: pole, rola; campus, ager. Indicatur magnitudo
ŁASKI LibBen I p. 517 : duo i-a agri, unum maius ... protenditur in latitudine citra vel ultra ad viginti octo sulcos.
Ib. p. 231 : unum i-er agri triginta virgarum in longitudinem ... in latitudine vero decem virgarum.
GLcerv p. 611 : i-um significat mensuram agri, quantum par boum vno die arat, «staie».
Glossae Pol.
KodPol I p. 201 (a. 1349) : decem i-a, que «morgij» wlgariter nominantur.
KodPol II p. 321 (a. 1372) : medio j-e de terra ... quod wlgariter dicitur «pol morga».
IurMas I p. 55 (a. 1389) : duo i-a agrorum vulgariter «morge roley» ... excolere (cf. IurMas III p. 236, a. 1389; KodWp V p. 5, a. 1400
et saepissime).
StPPP VIII p. 320 (a. 1389) : unum i-er alio nomine «stayane» (cf. DokMp III p. 317, a. 1449; StPPP XI p. 630, a. 1558).
DokMp IV p. 256 (a. 1391) : decime ... manipulares ... de duobus i-bus «stayei dictis (cf. AGZ XVI p. 410, a. 1490; Visit. p. 144, a. 1511; GLb p. 54 et GLcerv p. 611).
KsgZPozn p. 182 (a. 1402) : pro decem i-is wlgariter «zagoni».
ArPrawn X p. 406 (a. 1413) : i-a alias «nijwy». (cf. KodMp IV p. 182, a. 1420; ŁASKI LibBen I p. 400 et 405).
DokMp VII p. 275 (a. 1429) : sex i-a eorundem pratorum sibi emensuranda «yvthrzinye» dicta (cf. KodTyn p. 550, a. 1500; Visit. p. 359, a. 1512).
Ib. II p. 238 (a. 1437) : arare unum i-er alias «jvthro».
PP III p. 213 (a. 1452) : vendiderunt i-a alias «rolim».
KsgŁawWar I p. 82 (a. 1457) : resignavit agrum ... octo i-a alias «oszm prąthow».
KodTyn p. 550 (a. 1500) : medium laneum agrorum ... cum aliis i-bus alias «przymiarki» et pratis.
Additur
a. gen. agri ( IurMas I p. 55, a. 1389 et saepius), lignorum ( DokPaul I p. 136, a. 1419) , prati ( PP V p. 44, a. 1426 et saepius), terrae ( PommQu p. 108, a. 1415 ; simili sensu de terra: KodPol II p. 321, a. 1372).
b. adi. magnum ( StPPP VIII p. 285, a. 1388) , Teutonicale ( KodMp III p. 144, a. 1361).
Iuxta ponitur
campus ( ArPrawn X p. 406, a. 1413) , morgo vel morgus ( KodMaz(L) p. 78, a. 1366 ; KodWp III p. 449, a. 1376) , stadium ( DokMp II p. 341, a. 1440) .
2. miara odległości; spatii mensura (Pol. stajanie reddi videtur)
AKapSąd II p. 392 (a. 1459) : cum fui aduc in duobus i-bus ab ecclesia, audivi pulsum in ecclesia.
Cf. Th. VII 2,629,11 sqq.
II. per confusionem i. q. iugum
1. grzbiet
IO. VISL. p. 178, v. 126 : Hesperias Gades et Atlantis i-a collis.
2. jarzmo
RFil XXIV p. 73 (a. 1415) : i-a boum «sprązaiow volavich».
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)