Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INTROEO

Gramatyka
  • Formyintroeo
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ire, -ivi -ii, -itum
Znaczenia
  • I. propr. intrare, ingredi, inire.
    • α. + campum certaminis, (certamen) inire
    • β. + viam universae carnis mori
    • γ. + ad artem collegio fabrum adiungi
    • δ. + in baptismum baptisari
    • ε. + in controversiam litem instituere
    • ζ. + in obstagium inire (ad rem cf. supra 3,30 sqq.)
  • II. transl.
    • 1. incipere
    • 2. + damnum (indignationem) pati, subire
    • 3. + foedera (in tractatus) inire, contrahere

Pełne hasło

INTROEO, -ire, -ivi s. -ii, -itum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • B.
  • L.
  • A.
  • N.
[gerund. introiendus : MPH III p. 796 (a. 1492) : in sacristiam, quam monachus introiendo apperiebat. pass. CodPom p. 513 (a. 1236) : terra ... uiuentium introitur.]
I. propr. (trans. et intrans. ) wchodzić, przychodzić, wstępować, wkraczać; intrare, ingredi, inire.
Locut.
α. campum certaminis, (certamen) fere i. q. rozpoczynać; inire
GALL p. 46, 19 : disposuit ... cum Pomoranis campum certaminis i-re.
DŁUG. Hist. IV p. 141 : Arnestus... certamen athletarum clandestinus i-vit.
β. viam universae carnis umrzeć; mori
KodMp II p. 205 (a. 1300) : cum idenvRobertus viam vniuerse carnis i-ierit etc.
γ. ad artem wstąpić do cechu; collegio fabrum adiungi
Visit. p. 218 (a. 1512) : si ... famulus ... voluerit artem ad praedictam (sc. textorum ) applicari aut i-re etc.
δ. in baptismum przyjąć chrzest; baptisari
SACR. Elucid. fol. d IIa : vt in baptismum, qui sacramentorum porta est ... i-at.
ε. in controversiam wstępować w spór; litem instituere
AGZ XV p. 365 (a. 1498) : antequam i-bo in controversiam, excipio me ad ius terrestre.
ζ. in obstagium wejść w tzw. załogę; inire (ad rem cf. supra 3,30 sqq.)
CodEp I 1, p. 37 (a. 1411) : quatenus ... civitatem nostram Cracoviensem in obstagium i-re debeatis.
Constr.
a. sq. acc. b. sq. ad. c. sq. cum :
CodVit p. 827 (a. 1429) : nolunt ... consilia cum ceteris i-re.
d. sq. ex :
DŁUG. Hist. III p. 404 : consules ... ex praetorii loco ... lares proprios non i-ant.
e. sq. in c. acc. f. sq. in c. abl.
AKapSąd II p. 165 (a. 1449) : episcopus ... in civitatem Gneznensem magna in comitiva i-vit.
g. sq. per ( saec. XVI). h. sq. pro :
KodWp I p. 110 (a. 1228) : quicunque desiderant pro colendis et inhabitandis supradictis mansis terram nostram i-re.
i. sq. sub c. acc. (saec. XVI). k. sq. adv. loci.
II. transl.
1. intrans. zaczynać się, rozpoczynać; incipere
PP II p. 46 (a. 1448) : sibi... vastitatem... i-nte in fluuio Morathwa currente et terra Podolije ac districtu Camijnijensi sitam ... dedimus.
2. damnum (indignationem) cierpieć, doznawać; pati, subire
KodKKr I p. 107 (a. 1278) : sciat se iram Dei omnipotentis et beati Nicolai ... indignationem i-isse.
TArch p. 59 (a. 1409) : quodcunque dampnum eundem dominum iudi cem i-re contingerit.
3. foedera (in tractatus) zawierać; inire, contrahere
LhnUrk I p. 488 (a. 1337) : cum ... principibus ... ad ... concordie pervenimus unionem et talis cum ipsis colligationis i-vimus federa.
SSrSil VII p. 154 (a. 1467) : treugas ac ... tractatus infinales ... evitare et nullo modo in eos i-re.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)