- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- Ha.
I.
adi.
1.
blisko stojący, bliski, obecny; proximus, praesens
(saec. XV).
2.
teraźniejszy, obecny;
praesens, qui nunc
est.
N.
doczesny; qui ad
mundum caducamque hominum vitam spectat, hic
KodTyn p. 366 (a. 1453) : divinae placuerit voluntati de exilio i-is miseriae vos vocare.
3.
gwałtowny, natarczywy, gorliwy; vehemens, urgens,
studiosus, perseverans, assiduus
(praec. de petitione,
postulatione
sim.).
N.
locut.
ad instantes alicuius precum instantias (
DokMp I
p. 100, a.
1355
;
KodUJ I
p. 114, a.
1416)
, instantibus precum instantiis (
DokLub
p. 202, a.
1414).
Occ.
de
frigore :
ChrClar p. 458 : yemps fuit incepta a festo s. Martini continuando per i-issima frigora et nives.
4.
iur.
terminus
termin rozprawy w sądzie królewskim, tzw. rok
nadworny;
i. q. iudicii regalis
AGZ XII p. 161 (a. 1447) : terminum i-em alias «nadwornego» iure evasit.
Item
citatio
pozew do sądu królewskiego; qua quis loco, ubi rex degit, ad iudicium regium vocatur:
ib. XIII p. 117 (a. 1442) : citaverunt i-i citatione alias «nadvornim rokem».Cf. CURIALIS supra II 1510,41 sqq .
II.
subst.
moment, chwila; breve
temporis spatium vel punctum
MPH IV p. 793 (circa a. 1270) : in ultimo i-i vite sue.
MARTIN. OP. Serm. p. 297 nlb. : ab illo ... i-i tante sanctitatis fuit etc.
FRANCO p. 373 : qui aequans ostendet altitudinem solis ad istud i-ns.
KodPol II p. 650 (a. 1316) : huic ordinationi ... se eodem i-i opposuerunt.
KodKWil p. 175 (a. 1439) : per aliquod tempus aut i-ns temporis.Ita vulgo usque ad saec. XVI .
Praec.
in locut.
α.
(in) instanti
w jednej chwili, natychmiast, momentalnie;
statim, extemplo
KADŁUB. p. 224 : nec ulla prelii aput illos meditacio, set ... fuga in i-i.
VITELO Persp. p. 140 : omnem ... uisionem quantum ad aspectum simplicem fieri in i-i et subito.
SSrSil VII p. 3 (a. 1448) : nec mora, proditores i-i portam aperiunt.
AGZ XVII p. 112 (a. 1475) : statim et i-i ... terminum dare iussit.Ita vulgo.
Item
instante :
ZabDziej II p. 28 (a. 1482) : et i-e magister ... petivit ... Paulum citari ad instanciam ... Mylnar.
*Ib. III p. 39 (a. 1490) : magistro Nicolao ... contra dominam Heduigim i-e iuxta dependenciam termini petente admitti ad agendum.
β.
eodem sensu
cum instanti:
KodKKr I p. 193 (a. 1332) : quibus ... comparentibus ... ac sententiam per nos in ... causa cum i-i ferri postulantibus.Item phil. t. t. moment (rozumiany jako punkt w czasie, bez rozciągłości czasowej); temporis punctum, quod tempore non mensuratur
GŁOG. Anal. fol. 14b : premisse necessario precedunt conclusionem tempore, assensus tamen conclusionis fit subito et in i-i ... premisse ... fiunt cum motu et successione temporali, partes enim propositionum ... voce non possunt formari et exprimi in i-i ... intellectus noster ... legens ... vel audiens ambas premissas non successiue in mente format conclusionem, sed in eodem i-i, in quo formata est minor ... concepta est conclusio.
BYSTRZ. Log. fol. t IIIa : in tempore formatur propositio vocalis de i-i vt ... omne i-ns est indiuisibile et tamen in toto isto tempore nec in aliqua eius parte est, tum quia in i-i potest formari aliqua conceptio apud intellectum ... de tempore vt: quod omne tempus est successiuum et ... in illo i-i non existit tempus aut successio eius.
Ib. fol. z Ib : oratio vocalis, que successiue producitur ex institutione humana, dicitur vera in i-i finienti eius prolationem, quando in rei veritate non est ac si esset res permanens tota simul existens in vltimo i-i prolationis.
STOB. Parv. fol. D Ia : motus non fit in i-i, quod verum est ... de illo motu, qui fit a mouente virtutis finite, qualis est cuiuslibet creati, virtus vero infinita, qualis est Dei, potest moueri in i-i.
AEG. Th. fol. B IIIa : ad motum requiritur tempus ... forma autem substantialis fit sine motu et inducitur in i-i.Ita passim in textibus phil.