- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
I.
(de hominibus) ten, kto się czemuś przygląda, ogląda coś, obserwuje, świadek naoczny, widz,
obserwator; qui aliquid inspicit, videt (vel
vidit), spectator, testis
oculatus.
Dicitur
primarius (
DŁUG. Op.
p. 3
)
, proprius (
Tom. III
p. 355, a.
1515)
.
Additur
gen.
,v. gr.
laborum (
DŁUG. Op.
p. 3
)
; spectaculi (
Concl.
p. 237, a.
1540),
sim.
Praec.
a.
ten, kto wgląda w akta, czyta je, czytelnik;
qui legit, quilibet lecturus,
lector
DokKujMaz p. 15 (a. 1234) : nouerint ... presentis pagine i-es, quod etc.
KodPol II p. 36 (a. 1243) : nouerint uniuersi ... ecclesie filij presencium i-es, quod etc.
KodMp II p. 84 (a. 1251) : tam presentes quam posteri presentis pagine i-es seu auditores.
Ztschr. LXVIII p. 189 (a. 1333) : recognoscimus tenore presencium i-bus universis, quod etc.
KodWp V p. 194 (a. 1411) : scire volumus quoslibet i-es seu auditores tam posteros quam modernos, quod etc.Ita vulgo usque ad saec. XV. Cf. Th. VII 1,1946,72 sq.
b.
badacz; scrutator
(naturae)
ALBERT. p. 96 : debebant ... ipsi observatores et i-es aspicere astra multum subtiliter.Cf. Th. VII 1,1946,75.
c.
sprawujący nad czymś nadzór, kontrolę, nadzorca, kontroler; examinator, aestimator, explorator
MatGórn p. 299 (a. 1596) : erit liberum ... nobis conflando et ponderando aeri huic ministrum sive i-em suum adhibere.
II.
(de Deo)
cordis (-ium), secretorum, futurorum
sim. et
abs. : ten, kto wszystko widzi, we wszystko wnika, nad wszystkim
czuwa, ma pieczę; qui cuncta videt, novit,
scrutat, penetrat, omnium
custos.
Syn.
assiduus perscrutator (
ModlWW
p. 14
).
Additur
pervigil (
ib.
).
N.
iustus
fere
i. q.
sędzia; iudex
CALLIM. Hist. p. 60, 5 : uere iustum humanarum rerum i-em Deum esse.Cf. Th. V11 1,1946,77—79. Occ.
α.
Dei
de sanctis, angelis, qui
Deum aspiciunt
AH IX p. 234, v. 318 (saec. XV) : intrat hoc palatium, contemplatur Dominum, excitat ad jubilum i-es Dei.
β.
Dei verbi
de apostolis, qui Dei praecepta (ob)servant praedicantque
ZABOR. Tract. p. 37 : sacrarum regularum observatio custodiatur, quam iusti laudandi et adorandi i-es et ministri Dei verbi tradiderunt apostoli.