Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INHIBITIO

Gramatyka
  • Formyinhibitio, inhiibicio
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -onis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzaj
Znaczenia
  • I. iussum, quo (vel litterae, quibus) aliquid prohibetur, vetatur, prohibitio, interdictio
  • II. iur.
    • 1. iussum, mandatum prohibitionis, impeditionis seu dilationis alicuius causae iudicialis a rege datum
    • 2. actus retinendi, pignora capiendi secundum iuris consuetudinem
      • a.
      • b. gen.
    • 3. actus aliquid vindiciis petendi
    • 4. actus inhibendi, antiquatio
    • 5. iur.
      • a. occupatio, retentio
      • b. + viae actus praecludendi

Pełne hasło

INHIBITIO s. INHIIBICIO s. INIBICIO, -onis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • L.
  • H.
  • Ha.
  • N.
  • K. (ini-)
I. zakaz, zarządzenie (rozkaz, polecenie), zabraniające czegoś; iussum, quo (vel litterae, quibus) aliquid prohibetur, vetatur, prohibitio, interdictio
PommUrk II p. 455 (a. 1281) : hanc i-em ... a nobis et a nostris aduocatis ... decreuimus perpetualiter obseruari.
Ib. III p. 276 (a. 1296) : officialibus ... nostris ... districtius inhibemus ac perpetuam i-em facimus, ne de bonis ... nostro nomine ... intromittere se presumant.
DokKKr I p. 26 (a. 1313) : hec citacio fiat cum i-e, ne iudex subdelegatus ... presumat quidquam attemptare.
Ita vulgo usque ad saec. XVI.
Constr.
a. abs.
b. sq. gen.
α. subi.
TPaw IV p. 173 (a. 1408) : in iudicio clamavit contra i-em iudicum.
AKapSąd III p. 177 (a. 1513) : contra i-em canonum sacrorum.
Ita saepius. Cf. Th. VII 1,1594,21.
β. obi.
UrkBBr p. 175 (a. 1285) : ut fiat i-o vendicionis villarum nostrarum.
JusPol p. 268 (a. 1454) : i-es venditionum omnium rerum vendibilium.
Ita saepius. Cf. Th. VII 1,1594,22 sq.
c. sq. contra:
JusPol p. 284 (a. 1454) : civitates ... non faciant ... i-es contra ... forisantes et ementes.
d. sq. de:
DŁUG. Hist. III p. 244(= V p. 266 ed. nov.): rex ... de deducendis ... decimis i-em ... abrogavit revocavitque.
e. sq. in c. abl.
JusPol p. 284 (a. 1454) : civitates ... non debent facere aliquas i-es in foralibus.
f. sq. inf.
DokMp V p. 58 (a. 1406) : ad quod molendinum nulla i-o ... hominibus frumenta moliri fieri debet.
g. sq. enunt. obi. c. ne et saepius.
N. locut.
α. sine ulla inhibitione ( KodPol II p. 639, a. 1304).
β. qua(quibus)cumque inhibitione(-bus) non obstante(-bus) ( CodEp II p. 105, a. 1418 ; HumRef p. 71, a. 1476).
γ. contra (ultra) alicuius inhibitionem (supra 612,50 ; ; AGZ XIII p. 407, a. 1463 et saepius).
Iuncturae verbales potiores
α. inhibitio sub firmo stat (i. q. valet
StPPP VI p. 407 a. 1530 : i-o stat sub firmo nec est ad praesens relaxata).
β. inhibitionem acquiescere ( DŁUG. Reg. p. 296, a. 1473) , facere alicui ( DokKKr I p. 34, a. 1313 ; ArPrawn I p. 33, a. 1389 ; DŁUG. Hist. III p. 244= V p. 266 ed. nov. ; ;ita vulgo), item observare ( supra 612,41 ; opp. ;abrogare, revocare supra 6 ; ; deponere JusPol p. 268, a. 1454) .
γ. inhibitioni contravenire (in aliquo: AKap Sąd III p. 346, a. 1526 et ib. p. 350, a. 1530 ; ;item renuntiare: DokLub p. 342, a. 1472) .
II. praec. iur. t. t.
1. polecenie wstrzymania biegu sprawy sądowej wydawane przez władzę królewską; iussum, mandatum prohibitionis, impeditionis seu dilationis alicuius causae iudicialis a rege datum
AKapSąd II p. 19 (a. 1415) : in causa Martini plebani ... contra Petrum ... nuncius Petri produxit i-em regis, quam dominus suspendit ad adventum domini archiepiscopi.
AGZ XIV p. 310 (a. 1451) : iudex ... exaudita litera regali non audens causam istam iudicare contra i-em regalem, dedit causam istam ad ... capitaneum.
ZabDziej II p. 10 (a. 1482) : procurator petivit copias citacionis, i-is et appellacionis et terminum ad contradicendum ad XV et obtinuit.
AGZ XVIII p. 375 (a. 1496) : ipsum cittavit pro non diffinicione iuris ... ac iuris i-e (ed. -is), ita bona quoad utilitatem ... Ivaskonis sicut viginti... floreni.
StPPP VI p. 279 (a. 1525) : i-em sacrae maiestatis regiae in hac parte non advertebat vicecapitaneus, ubi ipsae i-es dumtaxat admittuntur his, qui sunt in servitio reipublicae et in expeditione bellica.
Ib. p. 316 (a. 1527) : in ea causa i-o regalis habet locum.
Ib. III p. 126 : illorum judicium i-bus nostris non impediemus i. rex.
Ita vulgo saec. XV-XVI.
Dicitur item
ex brachio regiae maiestatis i. auctoritate capitanei regis vices gerentis ( ArHist X p. 224, a. 1554) .
Eodem sensu
inhibitionis(-um) litterae :
AGZ XIII p. 438 (a. 1464) : nos dominus rex sua speciali litera i-is et mandatoria prevenit, ne huiusmodi causas peramplius iudicaremus, sed ut ipsas ad ius terestre et districtum ipsorum remitteremus.
StPPP VI p. 279 (a. 1525) : litteras maiestatis regiae i-um in eadem causa scriptas et in suam i. vicecapitanei notitiam oblatas.
Cf. INHIBITORIUS.
2. tzw. zapowiedź, tj. urzędowe obłożenie sekwestrem, zajęcie na zabezpieczenie (przez sąd lub wierzyciela); actus retinendi, pignora capiendi secundum iuris consuetudinem
StPPP VIII p. 936 (a. 1400) : terminum ... pro ... i-e agri.
KsgGrWp II p. 334 (a. 1400) : i-o castri ... recongnovit, quod ... Scholdra inhibuit castrum ... et omnia pertinencia ... servando formam juris etc.
TPaw VII p. 63 (a. 1418) : fecerunt i-em per ministerialem sue hereditatis ... prout ipsa ... est limitata in suis metis et granicijs, ita quod nullus debet pecora ... pascere in eadem hereditate absque voluntate ipsorum.
Ita passim saec. XV. Glossa Pol.
AGZ XV p. 401 (a. 1500) : iure procedant pro seminacionibus, quas recepit Allexander, sub i-e alias «pod zapovyeczya» domini capitanei.
Syn. et iuxta posita
arrestum, impedimentum ( CodEp I 2, p. 226, a. 1463 ; APozn II p. 133, a. 1483).
Definitur
a. adi. , v. gr. verbalis et propria ( APozn II p. 133, a. 1483).
b. gen. , v. gr. iuris et iudicis (spiritualis et saecularis: CodEp I 2, p. 226, a. 1463) ; capitanei, episcopi, regis ( APozn II p. 133, a. 1483 et ). Cf. INHIBEO II 1.
3. zgłoszenie sądowych pretensji do czegoś; actus aliquid vindiciis petendi
StPPP IX p. 78 (a. 1469) : volumus recognoscere hoc, pro quo pars aduersa posuit testimonialia et hoc cum i-em alias «zapowyeczd» liberauerit seu liberam faciat istam, quam actor fecit.
Et paulo infra nos ... iudex publice recognosco ... quomodo pars aduersa disparuit primum terminum super actorem pro i-e, quam actor fecit.
4. wstrzymanie, odwołanie, unieważnienie; actus inhibendi, antiquatio
KsgMaz I p. 177 (a. 1415) : mihi meam literam i-uit et interdixit, ob quam i-em dicte litere sum in XXII sexagenis grossorum dampnificatus.
5. sensu latiore (extra textus iur. )
a. zabranie, zagarnięcie; occupatio, retentio
Lites II p. 339 (a. 1413) : rex a tempore sui regiminis ... caruit ... proventibus propter occupationem et i-em Cruciferorum.
b. viae zamknięcie drogi; actus praecludendi
KsgRachKr II p. 230 (a. 1390) : XV grossos nunccio ... super i-e vie ad Pruthenos per Slesiam ([ita ib. saepius)].
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)