Ogólne
Pełne hasło
Więcej

IMPULSIO

Gramatyka
  • Formyimpulsio, inpulsio
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -onis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I. propr.
    • 1. ictus, impulsus.
    • 2. actus propellendi, impellendi
  • II. transl.
    • 1. stimulus, incitamentum.
    • 2. afflictio

Pełne hasło

IMPULSIO s. INPULSIO, -onis f.
  • F.
  • Th.
  • B.
  • A.
  • N.
I. propr.
1. uderzenie, pchnięcie; ictus, impulsus.
Constr. sq. gen. subi. vel obi. Occ.
napór, nacisk; vis, impetus
KodKWil p. 556 (a. 1500) : quomodo ... molendinum ... situatum in ripa ... iussimus deponere, maxime propter i-em aquae et tremorem molendini, quae impedimento ... muris ... ecclesiae fuerunt.
2. popędzanie; actus propellendi, impellendi
WROCŁ. Epit. fol. i IIIa : i-o fit, quando mouens non deserit mobile, quod ab eo mouetur, sed sequitur ipsum vsque ad finem motus.
Praec. pecorum
StPPP II p. 156 (a. 1404) : agros ... sepire debent, ne kmethones ipsorum grauarentur per i-es in curias alias «zaymowanym».
ArPrawn X p. 181 (a. 1406) : Gregorius cum eodem ... ministeriale, ultra horam debitam expectaverunt ... videlicet post meridiem et post i-em gregis in eandem villam.
DokMp II p. 29 (a. 1424) : Pelca ... nobilem Petrum ... iure evasit pro minus iusta i-e ... equarum ... de ipsius hereditate ... et pro ... wlneribus eisdem pecoribus ... in eadem i-e illatis.
Ita saepius.
Inde:
pastwisko, wygon lub prawo wypasu bydła; pascuum vel ius pecora pascendi
PrPol p. 150 (a. 1398) : fassus est, quia domina ... possidet hereditatem ... cum i-e scropharum, que in vulgari dicuntur «wegnanicze».
Ib. p. 150 (a. 1406) : evaserunt pro frumentorum consumptione vulgariter «o spass» et i-e vulgariter «sczegni».
MatArch p. 56 (a. 1430) : cum omnibus et singulis predicte ville et scultecie utilitatibus ... campis, pascuis, silvis et i-bus alias «wgoni» seu «zyri».
AGZ XI p. 430 (a. 1458) : debet ... dare intromissionem in villam ... cum omni iure et censibus, silvarum i-bus alias «wgony», avenarum dationibus alias «osspy».
Ib. XIII p. 362 (a. 1461) : obligavit quinque areas ... cum dacionibus alias «danyami» (ed. danyany) et i-bus alias «wgony» seu «zyri».
N.
glandinum i. ius sues aliquo glandibus pascendi
AGZ XIII p. 390 (a. 1462) : Spithko ... dedit ... Paulo ... villam ... cum ... venacionibus ... pascuis et i-bus glandinum.
Constr.
a. abs. ( supra 37 et saepius). b. sq. gen. ( supra 29 et saepissime). c. sq. in c. acc. cf. supra 243,25. d. sq. adv. loci
KodMp IV p. 248 (a. 1428) : per Vislam hincinde i-em.
e. sq. per cf. supra 2.
II. transl.
1. podnieta, zachęta; stimulus, incitamentum.
N.
szczucie psem; agitatio, incitatio canis
ArPrawn IV p. 35 (saec. XV ex.ex) : Egidius querelam deposuit contra Falkonem, quod canis F. ex incitatione seu i-e ipsius F. taliter ipsum lesit et momordit, quod ex illo morsu ... asserebat se claudicare.
Constr. sq. gen.
2. ucisk; afflictio
KodWp II p. 197 (a. 1301) : committens nobis, ut prefatos fratres ab omni i-e et molestia tueamur.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)