- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- N.
I.
trans.
1.
propr.
a.
oświetlać, czynić jasnym, pełnym światła; luce collustrare.
N.
ecclesiam :
KodWp I p. 399 (a. 1273) : servicium ... predicti tres mansi ... solvant ad i-ndam ecclesiam beate Marie.
N.
constr. sq.
ad :
ExPhys fol. p Va: medium i-atur subito ad presentiam luminosi.Cf. Th. VII 1,391,74; 392,49.
b.
zapalać, zaświecać, świecić; accendere (candelam sim. et
abs.
).
Praec.
alicui
przyświecić, poświęcić komuś; lumen
(lucernam) alicui praeferre, praelucere
KsgRachKr II p. 27 (a. 1369) : nobiles ... compulentes famulum hospitis ... ut ipsis i-ret durante eadem discordia.
AKapSąd II p. 719 (a. 1505) : petiit puellam, ut cum lumine veniret et sibi i-ret.
2.
transl.
a.
caecum
sim. et
abs. : przywracać
wzrok, obdarzać możnością widzenia;
visum restituere, videndi
facultatem reddere
MARTIN. OP. Chr. p. 275 : quem ... protestantur ... caecos i-asse, leprosos mundasse
. CantMAE I nr. 6, v. 3b (saec. XIII ex.) : cecos i-ns, claudis gressum donans, auditum ... surdis.Ita vulgo usque ad saec. XVI. Pass. odzyskiwać wzrok; visum recuperare
DŁUG. Hist. II p. 512(= IV p. 270 ed. nov.) : sexaginta caeci sunt i-ti.Eodem sensu caecitatem :
MPH II p. 823 (saec. XIV ex.ex) : et sic Miskonis cecitas ... que durabat septem annis ... i-atur.
N.
constr. sq.
in
c.
abl.
MPH IV p. 471 (saec. XV med.med) : Si Deus ... ipsam caecam in oculis suis i-re ... dignaretur etc.
b.
libros
sim.:
zdobić rękopisy malowidłem, iluminować;
pictura exornare
Ztschr. XI p. 231 (a. 1366) : litteras ... super altare ... datas i-re ac renovare.
AKapSąd II p. 576 (a. 1457) : sexternos viatici ... ad i-ndum datos.
ZabDziej II p. 306 (a. 1486) : ad reponendum libros sibi per ... Michaelem ellaboratos et i-tos ... bibliam, passionale etc.Ita saepius.
Syn.
elaborare
, pingere (
CracArt II
p. 598, a.
1547).
Additur
abl.
auro
(
AAlex
p. 544, a.
1506).
N.
constr. sq.
cum:
CracImpr p. 8 (a. 1482) : fecerunt ... concordiam super informatione i-ndi libros cum auro et cum floribus.
c.
iur.
aliquem extra civitatem
wyświecić
kogoś z miasta, tj. wypędzić przy płonących
świecach; face accensa proscriptum ex urbe expellere, ut ab omnibus clare videatur atque
cognoscatur
WilkLub p. 1 (a. 1408) : quicunque male iuraverit ... illi debent facere secundum iuris exigendam, hoc est facem ad manum dare et i-re extra civitatem.
d.
uświetnić, dodać blasku, wsławić, wywyższyć, podnieść; praeclarum vel notum reddere, augere, decorare (ecclesiam, orbem,
urbem).
e.
(refertur ad gratiam et fidem Christi) oświecać,
tj. obdarzać lepszą
świadomością, rozumem, pouczać,
czynić mądrzejszym, lepszym, ożywiać, natchnąć; excolere,
docere, doctiorem, meliorem reddere, ad meliorem cogitationem perducere, illustrare, inspirare, animare aliquem vel alicuius
mentem, item causam
(
GOST. Th. fol. c Vb)
intelligentiam (
GŁOG. Anal.
fol. 6a
),
saepe addito
abl.
N.
constr. sq.
in
α.
c.
acc.
JAC. PAR. Serm. fol. 10b : qui ante confessionem in tenebris ... peccatorum latitabant, per diuinam potentiam in mentem i-antur.
β.
c.
abl.
VINC. p. 256 : uir litteratus et in diuinis rebus i-tus.Cf. Th. VII 1,392,46 sq.
II.
intrans, świecić;
lucere.