Ogólne
Pełne hasło
Więcej

IASTRZAMBCZO

Gramatyka
  • Formyiastrzambczo, illaqueabilis, illaqueativus, illitteraliter, inlitteraliter, imitabilitas, immaculose, immansive, immarcidus, imperfectionalis, impermixtio, impermutabilitas, impertransibilis, inpertransibilis, impinguitivus, impletivus, improportionabiliter, impurifico, inaffectionatus, inanesco, inappellatio, incallescenter, incalescenter, incensualite, r, incharto, incarto, , incartho, incircumscribilitas, incircumscriptibilitas, inconsummabilis, incrustator, induratio, inexperte, infervidus, infulsus, inglomero, initiativus, iniciativus, iniuriatio, inobliviscibilis, inopprobrius, inobrobrius, inordinatim, inseparatio, insepulturo, inspisso, introsero, irremedialiter, iuvativus, izbica, istbiza, lactatio, lactacio, lamentalis, langusta, larvalis, levificatio, levifico, liliaeus, limpitudo, liquefactibilis, lozo
  • EtymologiaPol. jastrzębiec
  • Odmiana -onis -e -a, -um -atis -a, -um -e -onis -atis -e -a, -um -a, -um -are -a, -um -ere -onis -are -atis -atis -e -oris -onis -a, -um -a, -um -are, -avi, -atum -a, -um -onis -e -a, -um -onis -are -are -ere, -ui, -sertum -a, -um -ae -onis -e -ae -e -onis -are -a, -um -inis -e -onis
  • Część mowyrzeczownikprzysłówekprzysłówekprzysłówekprzysłówekprzysłówekprzysłówekprzysłówekprzysłówekprzysłówek
  • Rodzajmęskiżeńskiżeńskiżeńskiżeńskiżeńskiżeńskiżeńskiżeńskiżeńskiżeńskiżeńskiżeńskimęski
Znaczenia
  • nomen gentis nobilium Polonorum
  • qui illaqueari potest
  • non ad verbum
  • natura rei imitabilis
  • sine peccato,macula
  • pertinaciter, constanter
  • non marcidus, vigens
  • non perfectus
  • nulla admixtio
  • natura rei impermutabilis
  • qui transiri, peragrari non potest
  • confirmans, reficiens
  • vim implendi habens
  • non congruenter, non apte
  • contaminare, inquinare
  • non benevolus, non amicus
  • vanum fieri, perire (saec. XV)
  • dicitur cum quis loquendo aliquem non adit
  • obstinate, pertinaciter
  • censu non soluto
  • chartulario inserere
  • infinitas
  • infinitas
  • infinitus, immensus
  • faber qui calce parietes linit

Pełne hasło

post 15,34 adde IASTRZAMBCZO, -onis m. (Pol. jastrzębiec)
nazwa rodu Jastrzębców; nomen gentis nobilium Polonorum
DŁUG. Hist. III p. 469 (= VI p. 163 ed. nov.) : Andream Vaszilo, natione Polonum, genere nobilem de domo Accipitrum seu J-onum.
post 46,36 adde ILLAQUEABILIS, -e ( illaqueo)
taki,którego można usidlić; qui illaqueari potest
MATTH. Lect. II p. 13 : fecit ... Deus nos i-es et illas res illaqueativas, sed non fecit ... ut illae illaqueent nos vel ut nos illaqueamur.
post 46,36 adde ILLAQUEATIVUS, -a, -um (illaqueo)
oplątujący, usidlający, qui illaqueat MATTH. Lect. II p. 13 ut —11. post 67,19 adde [ILLITTERALITER]s. IN-LITTERALITER adv.
w sensie nie dosłownym; non ad verbum
HESSE Matth. IV p. 363 : defectus iste non reducitur in Deum sicut in causam, sed i-r ... sicut in causam motivam.
post 88,15 adde IMITABILITAS, -atis f. (imitabilis)
  • L.
możliwość naśladownictwa; natura rei imitabilis
JAC. PAR. OpIn p. 258 : in omne exemplatum per considerationem exemplaris ad veritatem et i-em pervenire.
post 89,24 adde IMMACULOSE adv. ( immaculosus)
bezgrzesznie, nieskazitelnie, nienagannie; sine peccato,macula
SEVER. p. 52 : dum multos annos predicaret contra vicia ... post i-e vitam finiuit.
post 90,21 adde IMMANSIVE adv. ( immansivus)
wytrwale, uparcie; pertinaciter, constanter
JAC. PAR. OpIn p. 441 : et quia durum videtur multis stare i-e in primo praeconcepto rigore spiritualis pugnae, ideo sensim deficiunt laxantes rigorem.
post 91,3 adde IM-MARCIDUS, -a, -um
  • L.
niezwiędły, świeży; non marcidus, vigens
SEVER. p. 48 : illud profecto crinale i-um fuit et multos curauit.
post 154,52 adde IMPERFECTIONALIS, -e ( imperfectio)
niedoskonały; non perfectus
HESSE Quaest. p. 733 : quod dicitur: Deus non esset maioris virtutis, quam alii motores, respondetur: quoad praedicta perfectionalia tunc est maioris virtutis, non autem quoad i-ia.
post 159,36 adde IMPERMIXTIO, -onis f. ( impermixtus)
  • B.
brak domieszki; nulla admixtio
MATTH. Serm. II p. 45 : sermo Domini clarus est propter falsitatis i-em.
post 159,46 adde IMPERMUTABILITAS, -atis f. ( impermutabilis)
  • L.
niezmienność, stałość; natura rei impermutabilis
HESSE Matth. II p. 137 : primo ostenditur virtus perfectae humilitatis quantum ad progressum in actum, secundo quantum ad i-em actus.
post 172,13 adde [IMPERTRANSIBILIS] s. INPERTRANSIBILIS, -e
  • L.
nie dający się przejść, nie do przebycia; qui transiri, peragrari non potest
STOB. Parv. fol. D VIIa : infinitum non potest pertransiri ... dicitur infinitum contrarie, quod habet quantitatem omnino i-em et tale nullum est in actu nec potest produci.
post 183,50 adde IMPINGUITIVUS, -a, -um ( impinguo)
umacniający, pokrzepiający, wspierający; confirmans, reficiens
JAC. PAR. OpIn p. 370 : voluntaria paupertas, silentium, solitudo etc., quae afflictiva sunt corporis, sed animarum i-a.
post 188,48 adde IMPLETIVUS, -a, -um (impleo)
  • S.
posiadający moc wypełniania, napełniania; vim implendi habens
MATTH. Lect. I p. 63 : nihil ... est convenientius naturae intellectuali, quam Deus ... quia nihil ... aliud sanativum et i-um eius est sicut Deus.
post 232,54 adde IMPROPORTIONABILITER adv. (improportionabilis)
  • B.
  • L.
niestosownie, nie właściwie; non congruenter, non apte
VITELO Epist. p. 11 : calor ... interioris partis corporis ... fit improportionabilis toti ... corpori ... vites et arbores novellae propter calidum, i-r fugatum ad medium per frigus circumstans, interius incinerantur.
HESSE Matth. II p. 130 : est modus communis loquendi, quando aliquis se comparat alteri i-r excedenti.
post 247,19 adde IMPURIFICO, -are ( impurus et facio)
kalać; contaminare, inquinare
JAC. PAR. OpIn p. 326 : quaedam sunt ... ex quibus natura ex naturali origine i-ri consuevit utpote a fomite originali, quo homo inclinatur ad malum et retrahitur a bono.
post 277,35 adde IN-AFFECTIONATUS, -a, -um
nieżyczliwy, nieprzyjazny; non benevolus, non amicus
JAC. PAR. OpIn p. 448 : Apostolus Ad Romanos (Vlg. Rom. 1,30 ) inter crimina gravia etiam gentilium enumerat i-os sive sine affectione.
post 279,48 adde INANESCO, -ere
ginąć, niszczeć; vanum fieri, perire (saec. XV). post 282,22 adde IN-APPELLATIO, -onis f.
nie odzywanie się do kogoś; dicitur cum quis loquendo aliquem non adit
JAC. PAR. OpIn p. 403 : 8° Ethicorum (EN 1157b,13 ) multas amicitias i-o (Gr. άπροσηγορια) solvit, id est non appelare amicum vel non colloqui.
post 287,17 adde [INCALLESCENTER]s. INCALESCENTER adv. (incallesco Th.)
w sposób zatwardziały, nieustępliwy, uparcie; obstinate, pertinaciter
MICH. CLEP. p. 13 : quamvis ... quovis viciorum genere et iniquitatum Cristiana gens i-r laboret.
post 298,24 adde IN-CENSUALITE R adv.
bez opłacenia czynszu; censu non soluto
KodWp VI p. 450 (a. 1400) : potest ... trecentas oves libere et perpetua libertate i-r pellere, pascere, nutrire in eadem hereditate.
post 306,9 adde [INCHARTO]s. INCARTO s. INCARTHO, -are (in et charta)
  • Dc.
  • L.
  • N.
włączyć do zbioru dokumentów; chartulario inserere
KodWp VI p. 298 (a. 1378) : quatenus premissa, prout apud vos moris est, carthis scrinei vestri i-ri procuretis et inscribi.
Cf. ib. p. 380 (a. 1392). post 317,55 adde INCIRCUMSCRIBILITAS, -atis f. (adi. cir cumsc ribilis nusquam legitur)
nieograniczoność, nieskończoność; infinitas
AMedi III p. 79 (saec. XV med.med) : imensitas Dei determinatur ... quantum ad locum et sic determinatur per i-em.
Ib. paulo infra queritur ... an i-s sit divinae essentiae proprium.
Cf. INCIRCUMSCRIPTIBILITAS. post 318,6 adde INCIRCUMSCRIPTIBILITAS, -atis f. ( incircu msc riptibilis)
nieograniczoność,nieskończoność; infinitas
AMedi III p. 79 (saec. XV med.) : queritur de immensitate divinae essentiae quantum ad i-em.
Cf. INCIRCUMSCRIBILIT AS. post 361,30 adde INCONSUMMABILIS, -e
  • Th. (rec.),
  • Bl.
  • L.
nieskończony, bezkresny; infinitus, immensus
HESSE Quaest. p. 369 : infinitum habet transitum i-em et interminabilem ... est interminabile et i-e secundum appositionem, ut numerus, vel secundum divisionem, ut continuum.
Ib. paulo infra ultima sphera esset infinita, quia habet transitum i-em.
post 380,24 adde INCRUSTATOR, -oris m. ( incrusto)
  • L.
tynkarz,rzemieślnik pokrywający ściany tynkiem; faber qui calce parietes linit
RachWaw p. 260 (a. 1541) : Hanus (dat. ) i-i ... marcae 24; eius sociis ... in atriis mediocribus habitationes incrustantibus marcae 28.
N.
ib. p. 260 —263 alternatim scribitur Hanus i-i et Hanus «tinkarzovi».
post 478,50 adde INDURATIO, -onis f.
  • Th.
  • Bl.
  • Dc.
  • B.
  • Ha.
  • N.
  • L.
stwardnienie,skrzepnięcie,stężenie; actus et effectus congelascendi, rigescendi
HESSE Quaest. p. 242 : sol est causa liquefactionis et i-is.
post 501,28 adde INEXPERTE adv.
  • F.
  • Th. (rec.),
  • Bl.
bez znajomości rzeczy,bez doświadczenia, nieumiejętnie; imperite, indocte
SEVER. p. 33 : minus iuste ac i-e arte medicinali vsus sum.
post 525,35 adde IN-FERVIDUS, -a, -um gorący, namiętny; fervidus,vehemens
MATTH. Lect. I p. 80 : quod ... affectio sit i-a ... quod tendit ad bona ... et quod sit continua.
post 579,51 adde IN-FULSUS, -a, -um pozbawiony blasku; fulgore,splendore carens
JAC. PAR. OpIn p. 382 : ea caritate vero absente i-a atque frigida cuncta exercitia actionum meritoriarum efficiuntur.
post 591,46 adde INGLOMERO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th. (semel
  • ap.
  • St atium),
  • S.
zagęszczać, skłębiać; coacervare, cumulare
AMedi III p. 124 (a. 1468) : nebulosi vapores i-ti pluvias et nives glaciesque perficiunt.
post 630,40 adde [INITIATIVUS]s. INICIATIVUS, -a, -um (initio)
  • L.
początkujący,rozpoczynający; qui aliquid incipit
HESSE Quaest. p. 592 : instans capitur dupliciter: uno modo proprie, pro illo, quod est terminativum et i-um, alio modo improprie pro tempore parvo et quasi imperceptibili.
post 637,2 adde INIURIATIO, -onis f. (iniurio)
  • B.
  • L.
  • N.
  • O.
krzywdzenie kogoś, wyrządzanie krzywdy; actus iniuriandi,iniuria
HESSE Quaest. p. 502 : i-o est motus et fit sine Deo, quia alias Deus esset causa mali.
post 658,31 adde INOBLIVISCIBILIS, -e (in et obliviscor)
  • K.
taki,który nie może zapomnieć, niezdolny do zapomnienia; qui oblivisci non potest
JAC. PAR. OpIn p. 343 : terribilis iudicii divini et poenarum aeternarum i-is recordatio.
Ib.
p. 367: i-em igitur te esse cupio emissi voti tui solemnis.
post 663,4 adde [IN-OPPROBRIUS]s. INOBROBRIUS, -a, -um obelżywy; ignominiosus
StPPP XI p. 255 (a. 1458) : Hannusz ... intulit pessima verba, que fuerunt i-a Andree.
post 663,46 adde INORDINATIM adv.
  • F.
  • Th.
  • (semel
  • ap.
  • Am mianum
  • Marcellinum)
nieopanowanie, nieumiarkowanie; impotenter, immoderate
MATTH. Serm. I p. 167 : adversa sufferant ita, ut nulla furoris accensione turbentur nec i-m inpatientia aggraventur.
Cf. INORDINATE. post 697,24 adde INSEPARATIO, -onis f. ( inseparatus)
  • L.
nierozłączność, nierozdzielność; status eorum, qui ab invicem separari non possunt, inseparabilitas
HESSE Quaest. p. 325 : simul ... alio modo capitur prout dicit i-em partium vel collectionem et nullius partis exceptionem.
post 697,30 adde INSEPULTURO, -are (in et sepultura) leżeć w grobie; in sepulchro iacere
HESSE Matth. IV p. 307 : utrum congruum fuit Christum i-re usque in tertium diem ?(cf. infra p. 308: conveniens fuit, quod Dominus quiesceret in sepulchro usque ad tertium diem).
post 737,35 adde INSPISSO, -are czynić gęstym, zagęszczać; condensare, spissum reddere (saec. XV). post 959,53 adde INTRO-SERO, -ere, -ui, -sertum
  • B.
  • K.
włączyć, dołączyć, wprowadzić; interserere, inserere
KodWp VI p. 351 (a. 1387) : libere ... disponant, tali tamen condicione i-ta, quod etc.
post 1052,13 adde ?IRREMEDIALITER adv. (in et remedialis) nieodwołalnie, na zawsze; perpetue
HESSE Matth. II p. 78 : plorat Ecclesia ... malos ut impoenitentes, quia videt eos i-r (nisi leg. -biliter perditos.
post 1174,31 adde IUVATIVUS, -a, -um (iuvo) wspierający, pomagający; qui adiuvat
MATTH. Lect. I p. 220 : dulcis sapor ... est maxime nutritivus ... tarde iuvantium i-us, temperate humectans sine labore naturae.
post 1182,7 adde [IZBICA]s. ISTBIZA, -ae f. (Pol. izbica) szkielet izby zbudowany z belek; tignorum cubiculi constructio
KodWp I p. 267 (a. 1252) : episcopus ... i-am unam ponat, ut alii nobiles ... consueverunt.
post 1207,2 adde [LACTATIO]s. LACTACIO, -onis f.
  • Th.
  • Bl.
  • NGl.
  • B.
  • N.
żywienie, karmienie; actus nutriendi, alendi
CracArt suppl. II p. 139 (a. 1440) : petit ... marcas occasione 1-is et nutricionis pueri ... quem novem annos ... nutrivit et lactavit.
post 1223,18 adde ?LAMENTALIS, -e (lamentum) godny pożałowania, opłakany; miserandus, miseratione dignus
JAC. PAR. OpIn p. 451 : huius siccitatis mentis sobolem l-em (nisi leg. -abilem) audivimus, ex qua provocamur ad remedia investiganda.
post 1236,50 adde LANGUSTA, -ae f. (Fr. langouste)
  • Dc.
nazwa rośliny; nomen herbae
HESSE Matth. II p. 109 : quandam herbam l-am (ed. -ae), id est locustam.
post 1263,14 adde LARVALIS, -e (larva)
  • F.
  • Bl.
  • Dc.
  • B.
  • NGl.
  • N.
  • L.
upiorny,straszny; larvae similis, monstruosus
JAC. PAR. OpIn p. 460 : ibi in inferno non videtur aliud, nisi l-es daemonum facies et ignis inextinguibilis.
post 1343,36 adde LEVIFICATIO, -onis f. ( levifico)
  • B.
lekkość; levitas
HESSE Quaest. p. 765 : dicitur qualitas motiva generata immediate in mobili propter l-em aquae, quae l-o non vocatur esse impetus.
post 1343,36 adde LEVIFICO, -are
  • Th.
  • Bl.
  • L.
czynić lżejszym, zmniejszać ciężar; leviorem reddere, levigare
HESSE Quaest. p. 192 : natura tantum valet sicut condicio vel proprietas rei, quia consequitur rem, isto modo dicitur primo Meteororum ([cf. Arist. Meteor. 346b24—32):] de natura calidi est 1-re.
post 1428,4 adde LILIAEUS, -a, -um (lilia) pleciony z lilii, liliowy; ex liliis consertus, liliaceus
SEVER. p. 34 : vidit ... in capitibus orantium coronas diuersi generis: in huius capite aurea ... in istius perlea ... hic rosea, hic l-a (ed. lililea) et sic de alijs.
post 1442,40 adde LIMPITUDO, -inis f. ( limpidus)
  • F.
klarowne, jasne pojęcie; ratio clara et perspicua
AMedi III p. 78 (saec. XV med.med) : vir perfectus debet habere veritatis et sapientiae l-em.
post 1458,53 adde LIQUEFACTIBILIS, -e (liquefacio)
  • Dc.
  • L.
płynny, rozpuszczalny; liquidus, qui liquescere potest
HESSE Quaest. p. 192 : aqua est natura omnium 1-ium.
post 1529,5 adde LOZO, -onis m. (Pol. łoś) łoś; Alces palmatus Gray
KodMaz (K) p. 466 (a. fere 1240): venationem ... optimarum bestiarum habeant, exceptis buballis, scrophis, onagris, qui l-es vocantur.

Więcej

Słowniki

Korpusy

Lista haseł
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)