Ogólne
Pełne hasło
Więcej

GUERRA

Gramatyka
  • Formyguerra, gerra, guarra, guera, gverra, gwara, gwarra, gwerra, querra, qwerra, verra, werra
  • Etymologia vox orig. Germ.
  • Odmiana -ae
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I. bellum
    • 1.
    • 2.
    • 3.
  • II. discordia, lis, rixa

Pełne hasło

GUERRA, -ae f. scr. gerra,,guarra,,guera,, gverra,,gwara,,gwarra,,gwerra,,querra,,qwerra,, verra,,werra (vox orig. Germ. )
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • H.
  • Ha.
  • N.
  • K.
I. wojna; bellum
KodWp I p. 99 (a. 1219) : ad instruccionem eiusdem domus, que propter g-am et quasdam mutaciones aliquatenus desolata videbatur.
ChrMp p. 582 (= p. 110 Kurb. ): cum terra utriusque ex g-arum vicissitudine fortiter vastaretur.
Ita vulgo usque ad saec. XVI.
Syn. et iuxta posita
dissensio ( Lites II p. 458, a. 1411) , expeditio ( DokMp I p. 73, a. 1349 et saepius), lis ( PommUrk II p. 7, a. 1254 et saepius). Additur a .gen. subi. , v. gr. regis ( DokMp I p. 73, a. 1349) , regni ( StPPP II p. 174, a. 1408) , terrae ( StPPP II p. 123, a. 1401), item obi. Tartarorum ( AGZ XVII p. 498, a. 1503) , Turcorum ( ib. XV p. 299 et 301, a. 1492) . b. adi. , v. gr. belligera ( KodPol IV p. 17, a. 1399) , domestica ( DŁUG. Hist. III p. 426 ) , generalis ( KodMp III p. 31, a. 1339 et saepius), gentilis ( ib. I p. 69, a. 1262) , intestina et socialis ( CodEp I 2, p. 177, a. 1457).
Iuncturae potiores selectae
1. guerra agitur inter aliquos ( CodEp III p. 287, a. 1478) , capitur et inchoatur inter aliquos ( Lites II p. 214, a. 1312) , consurgit ( KodMaz(L) p. 222, a. 1454) , durat ( ArPrawn V p. 475, saec. XV ex.ex) , grassatur inter aliquos ( DŁUG. Hist. III p. 426 ) , oritur super aliqua re ( DokMp IV p. 29, a. 1293) , viget ( AKapSąd III p. 368, a. 1472 et saepius).
2. guerram evitare ab aliquo ( Dogiel I p. 572, a. 1410) , exercere contra aliquem ( CodVit p. 456, a. 1419) , facere (alicui, contra aliquem, cum aliquo: Lites II p. 226, a. 1409 ; StPPP III p. 15, a. 1447 ; Dogiel I p. 161, a. 1462 et saepius), habere cum aliquo ( MPH VI p. 333, saec. XIV et saepius;
N.
active vel passive :
WŁODK. ScrSel I p. 75 : infideles pacificos non habentes g-am active vel passive nobiscum)
, indicare ( CodVit p. 456, a. 1419) , indicere ( DŁUG. Hist. I p. 106 = I p. 166 ed. nov. ), inferre alicui ( CodEp III p. 408, a. 1492) , intendere alicui ( Dogiel IV p. 163, a. 1463) , movere alicui ( CodSil V p. 315, a. 1340 et saepius), ordinare ( DŁUG. Hist. IV p. 143 ) , struere alicui ( Dogiel I p. 382, a. 1453) , tenere cum aliquo ( Lites II p. 215, a. 1409 et saepius).
3. guerrarum (guerrae) discordiae ( Lites II p. 458, a. 1411) , discrimina ( KodMp IV p. 282, a. 1433) , distentus ( ib. p. 194, a. 1422) , disturbia ( KodKKr II p. 394, a. 1414 et saepius), exercitia ( Lites II p. 458, a. 1411) , motio ( ib. p. 327, a. 1413) , tempora, tempus ( KodPol I p. 174, a. 1306 et passim), turbo ( Lites II p. 272, a. 1410 et saepius).
II. spór, sprzeczka, zatarg, kłótnia; discordia, lis, rixa
DokMp I p. 262 (a. 1394) : nullam aliam g-am vel violentiam ibidem in Jadowniky facientes.
OrtWp p. 56 (saec. XVI in.in) : meus adversarius aportavit me ad rixas, ad g-as, in quibus ego peyoratus sum et dampnificatus.
Ita passim. Glossa Pol.
RFil XXV p. 270 (a. 1482) : g-am «szwar».
Syn. et iuxta ponuntur
controversia ( DyplMog p. 122, a. 1449) , differentia ( ib. p. 121, a. 1448) , discordia ( TPaw VII p. 343, a. 1423) , iniuria ( DyplMog p. 121, a. 1448) , insolentia ( ArPrawn I p. 297, a. 1553) , lis ( DyplMog p. 121, a. 1448) , rancor ( AKapSąd III p. 108, a. 1506) , rixa ( et saepius ), violentia ( ). Occ. iuncturae rixas et guerras exercere, facere ( AKapSąd III p. 120, a. 1508 ; ib. p. 129, a. 1509) .
Praec.
iudicialis et abs. : spór sądowy; lis coram iudice acta
KodPol IV p. 17 (a. 1399) : nulla iurgia aut g-as iudiciales ... cum ipsis ... innovare.
KsgCzer p. 240 (a. 1421) : omnes g-e seu lites vel citaciones debent subtacere et mortua fieri inter partes praefatas.
PP III p. 123 (a. 1445) : Indrzych promisit ... Ogonkonem ab omnibus g-is, si aliquis propinquior inuocaretur ad eandem porcionem, intercipere.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)