Ogólne
Pełne hasło
Więcej

FORMULA

Gramatyka
  • Formyformula
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ae
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I.
    • A.
      • 1. forma, figura
      • 2. signum, impressio
      • 3. typus, quo libri imprimuntur
      • 4. + litterarum litterae, scriptum
      • 5. caseus e lacte non coagulato in forma plana confectus
    • B.
      • 1. exemplum, exemplar
      • 2. regula, praescriptum, norma,
  • II.
    • 1. certa quaedam verba sollemnia, tenor, argumentum.
    • 2. + iuris praeceptum, praescriptum, lex (saec. XIV—XVI)
    • 3. de rebus in tabulae formam redactis (saec. XVI in.).

Pełne hasło

FORMULA, -ae f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • Dc.
  • B.
  • A.
  • N.
  • K.
I. fere i. q. forma
A.
1. forma, kształt; forma, figura
CracArt II p. 324 (a. 1536) : Andreas aurifex se obligavit ... elaboraturum cathenam auream ad eam f-am et modum, quo inter eos est conventum.
2. odcisk pieczęci; signum, impressio
*PommUrk VI p. 188 (a. 1323) : praesentem pergamenam chartulam sigilli f-a ... solidandam.
*KodWp II p. 485 (a. 1336) : presentem paginam scribi et sigillorum nostrorum f-a fecimus insigniri.
Cf. FORMA I A 6 et Th. VI 1114,15 sqq.
3. czcionka drukarska; typus, quo libri imprimuntur DECIUS in
Tom. IV p. 302 (a. 1518) : que oratio ... extat alias f-is excussa.
CracImpr p. 146 (a. 1536) : librum ... aeneis f-is excudere.
Cf. FORMA I A 2.
4. pl. litterarum pismo; litterae, scriptum
Tom. VII p. 377 (a. 1525) : si in tenuem papirum tanta misteria f-is literarum delinearemus.
5. serek uformowany z mleka słodkiego, małdrzyk; caseus e lacte non coagulato in forma plana confectus
ArHist III p. 478 (a. 1521) : butijri lapides 5, f-arum capecie 3.
Cf. FORMADIUM FORMALE I FORMASEUS FORMELLA FORMELLUS.
B.
1. przykład, wzór; exemplum, exemplar, v. gr. virtutum ( AH V p. 223, v. 2 . saec. XV).
2. zasada, norma, reguła; regula, praescriptum, norma, v. gr. vivendi ( KodPol IV p. 208, a. 1508 ; Dogiel I p. 114, a. 1509 et saepius), plebis in via Dei regendae ( SSrSil XVII p. 52, a. 1506) , vestitus ( IANIC. p. 159, v. 30 ), item viae et iustitiae ( inscriptio a. 1151 in libro q. i. Z dziejów regionu konińskiego, Wrocław 1970, 162—163).
II. fere i. q. concepta verba
1. treść, brzmienie, formuła, rota; certa quaedam verba sollemnia, tenor, argumentum.
Constr. abs. vel sq. gen. Syn.
tenor ( Dogiel I p. 173, a. 1515).
Locut.
iuxta formulam ( Tom. II p. 167, a. 1513 ; CorpJP III p. 301, a. 1514) ; simili sensu sub modulo et formula ( KodWp II p. 406, a. 1326).
2. iuris przepis, norma prawna; praeceptum, praescriptum, lex (saec. XIV—XVI) .
N. sg. sensu pl.
StPPP III p. 4 (a. 1532) : haec statutorum et iuris iudicarii f-a per nos compilata, in plura exemplaria redacta.
Cf. FORMA II B 3.
3. tabela, zestawienie; de rebus in tabulae formam redactis (saec. XVI in. ).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)