- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- A.
- L. (farr-),
- K.
wyrób z żelaza,
sprzęt żelazny; res e ferro confecta,
instrumentum
ferreum.
N.
glossas
Pol.
RFil XXIV p. 68 (a. 1415) : f-a «selazne stroye».Varia eorum genera:
1.
ad colligendum, ligandum, sustinendum, claudendum
a.
łańcuch, kajdany, kuny, dyby; catena, vincula,
compedes
DŁUG. Op. p. 118: quare per vincula et f-a ligatus torqueor? Zab Dziej III p. 194 (a. 1492) : educendo eandem Agnetam de ecclesia, imposuit f-o colli ecclesie affixo.
RachWaw p. 251 (a. 1540) : a reformatione f-orum alias «kuny» ad incarcerandos Tartaros ... grossos 6.
b.
klamra, kłódka; ansa,
sera
Ztschr. II p. 309 (a. 1501) : item tres grossos seratori pro f-is ad domum.
RachBon I p. 56 : pro f-is alias ’’skoble”
Id. p. 41 : pro ... f-is longis alias «hankry» quae columnas ... retinent.
c.
wieszak; pertica pensilis, suspensa
RachWaw p. 303 (a. 1543) : pro f-o longo, alias «wieszadło» ad testudinem ... grossos 10.
d.
zawiasy; cardines
RachJag p. 68 (a. 1388) : pro f-is dictis «zawaszi» ad fenestras.
RachWaw p. 215 (a. 1534) : pro 15 f-is alias «czopy» ... ad ... portam castri.
RachBon I p. 54 : pro f-o, alias «kuna» ad ostium magnum.
Ib. p. 88 : pro 3 f-is alias «kuny», in quibus ostia volvuntur.
e.
poprzeczka żelazna służąca do podnoszenia lub obniżania górnego
kamienia w młynie,
żarnach; ferrum tignum transversum ad lapidem molarem vel lapidem molae
manuariae elevandum et
demittendum destinatum
KodKKr I p. 100 (a. 1273) : f-a eciam molis aptanda (ed. -opt-) prestabimus.
DokMp I p. 26 (a. 1317) : destructis vero molaribus prioribus ... prefatos molares tam f-a, quam ... omnia necessaria, procurare tenemur.
Ib. IV p. 67 (a. 1341) : attinencia universa pro ipso molendino, videlicet ligna, robora, lapides molares et f-a.
Eodem sensu saepissime usque ad saec.
XV
ex. N. glossas Pol.
AGZ IV p. 178 (a. 1462) : attinencia ... ferrea minora, videlicet «oskardi» ipse David comparare et reformare debet, f-a vero maiora, alias «wrzeczew», «paprzycza», «czopi» de communitate.
f.
bratnal, duży gwóźdź;
clavus capitatus
RachBon I p. 57 : item a reformatione ... f-orum veterum alias «bretary» in ... coquina.
2.
ad firmandum, ferro aliquid praefigendum
a.
libros:
KsgKaz p. 407 (a. 1398) : magistro ... dedimus 1/2 marcam pro f-is ad librum
b.
campanam:
CracArt I p. 35 (a. 1403) : ex parte f-orum ad campanam.
c.
rotas, currus:
KsgKaz p. 265 (a. 1392) : pro f-is wulgariter «schin».
RachJag p. 157 (a. 1393) : pro f-is circumferencialibus curruum rotarum, dictis «scheny».
Ib. p. 182 (a. 1394) : pro f-is ... curuatis, in quibus appenditur tectura currus.Ita saepius.
d.
ostia :
KsgKaz p. 94 (a. 1378) : fabro Paulo pro f-a (sic ) hostium.
ZabDziej II p. 371 (a. 1487) : plebanus ... tegere domum procurabit et f-a de hostia domus ... parabit.
e.
fenestras:
StPPP IV p. 208 (a. 1420) : fenestre ... duplicata habeant f-a.
Ib. XII p. 548 (a. 1530) : facta est fenestra ... et munita f-is.
RachBon I p. 89 : pro 16 f-is «naszyekane» ad fenestras coquinae.
3.
ad secandum, caedendum
a.
ostrze, nóż, szabla, broń; cuspis,
ensis, arma.
N.
glossam Pol.
CracImpr p. 205 (a. 1543) : f-a hastarum alias «grothy».
b.
lemiesz, radio pługa;
vomer aratri
KodKKr I p. 197 (a. 1333) : f-a ... aratrorum ... dare debent.
DokPaul p. 17 (a. 1377) : f-a pro duobus aratris.
TPaw IV p. 321 (a. 1407) : aratrum de f-is vulgariter «plug» «szelarz».
Visit. p. 122 (a. 1511) : Johannes ... debet ... dare ... virgas ferreas dictas «pranthi» ... ac L f-a dicta «radlicze».
4.
cetera quae glossis
Pol.
definiuntur
ŹrWaw I p. 187 (a. 1525) : omnia necessaria ad hoc idem sepulchrum seu dictam tabulam, puta f-a alias «shrobi» et id genus alia ad hec necessaria prestare et conficere tenebitur.
RachWaw p. 167 (a. 1530) : pro f-o alias «rynky» ... grossos 10.
Crac Art II p. 535 (a. 1532) : recognovit ... se dedisse carpentario civili 17 f-a «buchse» appellata.
RachBon I p. 44 : pro 42 f-is alias «schroby» ... ad applicandas rosas ... grossos 4.
Ib. p. 55 : pro 4 f-is alias «rynky» sub globos deauratos ... fastigiorum ... grossos 8.
RachDw I p. 186 (a. 1545) : pro 4 f-is «kloby» dictis.
CracImpr p. 350 (a. 1548) : considerato ... quanta damna respublica ... pati posset per ... inordinatam sigillorum vel etiam f-orum alias «sztemplow» incisionem etc.
5.
a.
naczynie kuchenne;
vas coquinarium.
N.
glossas
Pol.
PP III p. 162 (a. 1448) : protestatus est super bona ... fabri ... videlicet super f-a, wlgariter «na naczinie».
b.
kółko, ogniwo;
anulus
RachJag p. 187 (a. 1394) : pro f-is dictis «kolcza» ad «nabodrky».
Constr.
ad
1-5:
a.
abs.
b.
sq.
gen.
c.
sq.
circa:
KsgKaz p. 307 (a. 1394) : Nicolao bedello pro f-is pedalibus circa truncum dedimusIIII grossos.
d.
sq.
pro :
StSyn IV p. CLXXVI (a. 1509) : f-a pro oblatis pistandis.